Notaris-woordenboek
Notarissen gebruiken woorden die je nergens anders tegenkomt. Hier staan 591 begrippen in gewone taal uitgelegd, zodat je weet wat er in je akte of offerte staat.
Op onderwerp
- Wonen & hypotheek 58 Een huis kopen, verkopen of financieren: de koopakte, de levering en de hypotheek.
- Pand & perceel 44 Grond, grenzen en de rechten die op een perceel rusten.
- Relatie & gezin 61 Samenwonen, trouwen, kinderen en wat er bij een scheiding geldt.
- Nalaten & erven 125 Testamenten, erfgenamen en het afwikkelen van een nalatenschap.
- Onderneming 92 De bv en de nv, aandelen, bestuur en bedrijfsopvolging.
- Stichting & vereniging 40 Organisaties zonder winstoogmerk: statuten, bestuur, leden en de ANBI-status.
- Notaris & akte 59 Het vak zelf: wat een akte is, wat de notaris moet en waar hij aan gebonden is.
- Geld & belasting 42 Erf- en schenkbelasting, vrijstellingen, tarieven en kosten.
- Zorg & levenseinde 32 Wie beslist er als je het zelf niet meer kunt — en wat je daarover kunt vastleggen.
- Recht & procedure 38 Rechters, uitspraken, termijnen en wat er gebeurt als het misgaat.
Alle begrippen van A tot Z
A
- Aandeel Een deelneming in het kapitaal van een bv of nv. Een aandeel geeft recht op stemrecht, op winst of op allebei.
- Aandeelhouder Een aandeelhouder houdt aandelen in een vennootschap. Lees meer over de rechten en verplichtingen van de aandeelhouder.
- Aandeelhoudersbesluit Een besluit dat de aandeelhouders samen nemen, bijvoorbeeld het vaststellen van de jaarrekening of een statutenwijziging.
- Aandeelhoudersovereenkomst De afspraken die aandeelhouders onderling maken, naast de statuten. Anders dan de statuten blijft deze overeenkomst privé.
- Aandeelhoudersregister Het register waarin staat wie de aandeelhouders van een vennootschap zijn en hoeveel aandelen ieder van hen heeft.
- Aandeelhoudersvergadering De vergadering waarin de aandeelhouders samen besluiten nemen. Zij is het hoogste orgaan van de vennootschap.
- Aandelen afstempelen Het verlagen van de nominale waarde van de aandelen. Daarvoor is een statutenwijziging bij de notaris nodig.
- Aandelenemissie (uitgifte) Bij een aandelenemissie geeft een vennootschap nieuwe aandelen uit. Daarvoor is een notariële akte nodig.
- Aandelenoverdracht Het overdragen van aandelen in een bv. Dat kan alleen bij notariële akte, ook tussen familieleden.
- Aangifte erfbelasting De aangifte bij de Belastingdienst waarin de erfgenamen opgeven wat zij hebben geërfd, zodat de erfbelasting kan worden vastgesteld.
- Aanmerkelijk belang Het fiscale begrip voor wie, alleen of met een partner, minstens een twintigste deel van de aandelen in een vennootschap bezit.
- Aanverwant Familie van je echtgenoot of geregistreerd partner. Zonder die relatie was het geen familie van je geweest.
- Aanwas Het erfdeel van een erfgenaam die wegvalt, komt toe aan de andere erfgenamen. Het tegenovergestelde van plaatsvervulling.
- Activa-passivatransactie Een bedrijfsovername waarbij niet de aandelen maar de losse bezittingen en schulden van de onderneming worden overgedragen.
- Adoptie Adoptie is het aannemen van een kind.
- Afkoop erfpacht De canon in één keer afkopen, zodat er voor de afgesproken periode — of voor altijd — niets meer te betalen valt.
- Aflossingsvrije hypotheek Een hypotheek waarop je tijdens de looptijd alleen rente betaalt; de lening zelf los je pas aan het eind of bij verkoop af.
- Afschrift Een gewaarmerkte kopie van een notariële akte, met de handtekening en het ambtsstempel van de notaris erop.
- Afwikkelingsbewind De aanvulling in een testament waarmee de executeur de nalatenschap ook zelfstandig mag verdelen.
- Agio Wat er bij de uitgifte van een aandeel bovenop de nominale waarde wordt betaald.
- Agioreserve De reserve die ontstaat als er meer op aandelen wordt gestort dan hun nominale waarde. Die reserve kan later worden uitgekeerd.
- Akte De notariële akte: het stuk dat je bij de notaris tekent en dat dwingend bewijs oplevert van wat erin staat.
- Akte benoeming executeur Een executeur benoem je sinds 2003 in een testament, en dus bij notariële akte.
- Akte tot herroeping van een testament De notariële akte waarmee je een eerder testament intrekt, zonder meteen een nieuw testament te maken.
- Akte van verdeling In een akte van verdeling wordt iets verdeeld, bijvoorbeeld een huis of nalatenschap.
- Akte van verjaring De akte waarin de notaris vastlegt dat een stuk grond door verjaring van eigenaar is veranderd — vaak een strook tuingrond.
- Algemene ledenvergadering (ALV) Het hoogste orgaan van een vereniging: de vergadering van alle leden, die het bestuur benoemt en de belangrijkste besluiten neemt.
- Algemene vergadering van aandeelhouders (AVA) Het orgaan waarin de aandeelhouders beslissen: over het bestuur, de jaarrekening en de winstbestemming.
- Algemene volmacht Een volmacht waarmee iemand anders al je zaken mag behartigen, in plaats van één bepaalde handeling; de kern van het levenstestament.
- Algemene vrijstelling (bij schenken) Het bedrag dat je per jaar aan iemand mag schenken zonder dat daarover schenkbelasting hoeft te worden betaald.
- Ambtsgeheim Het ambtsgeheim van de notaris betekent dat hij geheimhoudingsplicht heeft.
- ANBI Een ANBI is een algemeen nut beogende instelling.
- ANBI-register In dit register staan alle rechtspersonen opgenomen die voldoen aan de ANBI regels van de belastingdienst.
- Annuïteitenhypotheek Een hypotheek met elke maand hetzelfde bruto bedrag: eerst vooral rente, later vooral aflossing.
- Antispeculatiebeding De verplichting om een woning een aantal jaren niet met winst door te verkopen. Je komt het tegen bij nieuwbouw en bij gemeentegrond.
- Apostille Een stempel van de rechtbank waarmee een Nederlands document in het buitenland wordt erkend.
- Appartementseigenaar De eigenaar van een appartementsrecht. Hij is automatisch lid van de vereniging van eigenaars en betaalt daaraan maandelijks mee.
- Appartementsrecht Wat je koopt als je een appartement koopt: een aandeel in het gebouw plus het exclusieve recht om jouw woning te gebruiken.
- Arrondissement Het gebied van een rechtbank. Voor de notaris bepaalt het onder meer welke kamer voor het notariaat een klacht behandelt.
- Asbestclausule Een bepaling in de koopakte dat er asbest in de woning kan zitten en dat de koper daar geen aanspraken aan ontleent.
- Ascendent Een bloedverwant in de opgaande lijn: een ouder, grootouder of overgrootouder.
- Authentieke akte Een akte die door een notaris of een andere bevoegde ambtenaar is opgemaakt. Zij levert dwingend bewijs van wat erin staat.
- AVG en de notaris De privacywet die ook voor de notaris geldt. Hij mag registers raadplegen als zijn werk daarom vraagt, maar niet uit nieuwsgierigheid.
B
- Bankgarantie De garantie van een bank dat de koper zijn verplichting uit de koopovereenkomst nakomt. De notaris controleert of zij op tijd is afgegeven.
- Bankhypotheek Een hypotheek die niet voor één lening geldt maar voor alles wat je aan die bank schuldig bent of nog wordt.
- Basisregistratie Personen De BRP: de administratie van de gemeenten met de persoonsgegevens van inwoners. De notaris mag die voor zijn werk raadplegen.
- Basisregistratie Personen BRP uittreksel Een gewaarmerkt afschrift uit de gemeentelijke bevolkingsadministratie, waarmee gegevens als naam, geboortedatum en burgerlijke staat worden aangetoond.
- Bedenktijd (bij een woningkoop) De drie dagen waarin je als particuliere koper de koop van een woning kunt ontbinden, zonder dat je hoeft uit te leggen waarom.
- Beding Eén afspraak binnen een overeenkomst of akte — de bouwsteen waaruit contracten zijn opgebouwd.
- Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) De fiscale regeling die het erven of geschonken krijgen van een onderneming grotendeels vrijstelt van erf- en schenkbelasting.
- Begiftigde Degene die de schenking ontvangt. Hij is ook degene die de schenkbelasting betaalt.
- Begrafenisexecuteur Een executeur met beperkte bevoegdheden: hij regelt alleen de uitvaart.
- Begunstigde Degene die volgens een polis de uitkering krijgt. Dat is iets anders dan een erfgenaam: de uitkering gaat buiten de nalatenschap om.
- Beheersexecuteur De executeur met beheersbevoegdheid: hij beheert de nalatenschap, betaalt de schulden en doet de aangifte, maar verdeelt niet.
- Beklemd vermogen Vermogen van een stichting of vereniging waarvan de bestemming al vastligt, zodat het bestuur er niet vrij over kan beschikken.
- Belehrungsplicht of zorgplicht De plicht van de notaris om uit te leggen wat je tekent en wat de gevolgen daarvan zijn. Hij mag je niet zomaar iets laten ondertekenen.
- Belet en ontstentenis De regeling in de statuten die zegt wie bestuurt als een bestuurder tijdelijk niet kan (belet) of er niet meer is (ontstentenis).
- Beneficiair aanvaarden Aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving: je erft alleen als er na aftrek van de schulden iets overblijft.
- Beperking van Aansprakelijkheid B.A. De letters B.A. achter de naam van een coöperatie: de leden zijn aansprakelijk voor een tekort, maar tot een in de statuten bepaalde grens.
- Beperkte gemeenschap van goederen Het wettelijk stelsel voor wie sinds 2018 trouwt zonder huwelijkse voorwaarden: alleen wat je tijdens het huwelijk opbouwt is van jullie samen.
- Beperkt recht Een recht dat is afgeleid van het eigendom van een ander, zoals erfpacht, opstal, vruchtgebruik of hypotheek.
- Berusten in onterving Een onterfd kind dat zijn legitieme portie niet opeist en het bij de onterving laat.
- Beschermingsbewind Bewind dat de kantonrechter instelt over het vermogen van iemand die daar zelf niet meer voor kan zorgen.
- Beschikking Een uitspraak van de rechter op een verzoekschrift — de tegenhanger van het vonnis, dat op een dagvaarding volgt.
- Beschikkingsbevoegdheid Mag je over een goed beschikken — het verkopen, weggeven of bezwaren? De notaris zoekt dat vóór elke overdracht uit.
- Beslag Een schuldeiser laat vastleggen dat hij zich op een woning of een bankrekening kan verhalen. Een beslag op een woning staat in de openbare registers.
- Besloten vennootschap (bv) De bv: een rechtspersoon met aandelen, opgericht bij notariële akte. De bestuurder is in beginsel niet met zijn privévermogen aansprakelijk.
- Bestuur (BV en NV) Het orgaan dat de vennootschap leidt en vertegenwoordigt, bestaande uit één of meer bestuurders.
- Bestuurder Degene die de rechtspersoon bestuurt en vertegenwoordigt. Wie bestuurder is, staat in het handelsregister.
- Bestuurdersaansprakelijkheid Wanneer een bestuurder privé kan worden aangesproken voor schulden van de rechtspersoon. Daarvoor is meer nodig dan een verkeerde inschatting.
- Bestuursverbod Een verbod van de rechter om bestuurder of commissaris van een rechtspersoon te zijn, voor ten hoogste vijf jaar.
- Bestuursverslag Het verhaal bij de cijfers: wat het bestuur het afgelopen boekjaar heeft gedaan en hoe het de komende tijd ziet.
- Bewaarder De notaris die de originele akten onder zich houdt — en bij wie je terecht kunt voor een afschrift, ook jaren later.
- Bewijskracht Hoe zwaar een stuk weegt als bewijs. Een notariële akte levert dwingend bewijs van wat de notaris heeft waargenomen.
- Bewind Het beheer van iemands vermogen door een ander, ingesteld door de kantonrechter of vastgelegd in een testament.
- Bewindvoerder Degene die het vermogen van een ander beheert: benoemd door de kantonrechter of aangewezen in een testament.
- Bezit Een zaak voor jezelf houden alsof zij van jou is. Bezit is iets anders dan eigendom, en dat verschil kan uitmaken.
- Bijleenregeling De regel dat je de overwaarde van je vorige huis in het nieuwe moet steken; leen je die toch bij, dan is de rente daarover niet aftrekbaar.
- Bloedverwant Iemand met wie je door geboorte verwant bent: je ouders, kinderen, broers, zussen, ooms en neven. Anders dan een aanverwant.
- Blokkeringsregeling De bepaling in de statuten die regelt aan wie een aandeelhouder zijn aandelen mag verkopen — meestal eerst aan zijn medeaandeelhouders.
- Bloot eigendom Je bent eigenaar, maar iemand anders mag de zaak gebruiken. De keerzijde van vruchtgebruik.
- Boedelberedderaar De naam die het erfrecht van vóór 2003 gaf aan de executeur. Hij mocht de nalatenschap beheren, maar niet verdelen.
- Boedelbeschrijving Een boedelbeschrijving is een beschrijving van het vermogen van een erflater op het moment van overlijden.
- Boedeldossier Het dossier waarin de notaris alles verzamelt wat bij het afwikkelen van één nalatenschap hoort.
- Boedelgevolmachtigde De persoon die van de erfgenamen de volmacht krijgt om de nalatenschap namens hen allemaal af te wikkelen.
- Boedelkosten De kosten die bij het afwikkelen van een nalatenschap horen. Ze gaan van de nalatenschap af, vóórdat de erfgenamen iets krijgen.
- Boedelnotaris De notaris die de afwikkeling van een nalatenschap begeleidt: de erfgenamen in kaart brengt, de boedel beschrijft en de verdeling vastlegt.
- Boedelregister Het register bij de rechtbank waarin staat of erfgenamen beneficiair hebben aanvaard of hebben verworpen.
- Boedelverdeling Het moment waarop de gezamenlijke nalatenschap wordt opgesplitst en iedere erfgenaam krijgt wat van hem is.
- Boedelvolmacht De volmacht waarmee erfgenamen één van hen — of de notaris — laten optreden voor de hele nalatenschap.
- Boekhoudplicht De verplichting van ieder bestuur om een administratie te voeren waaruit op elk moment de rechten en plichten van de organisatie blijken.
- Boekjaar De periode waarover een organisatie haar jaarrekening opmaakt — meestal het kalenderjaar, maar de statuten mogen iets anders bepalen.
- Boeterente Een vergoeding aan de geldverstrekker als je tijdens de rentevaste periode meer aflost dan is afgesproken.
- Bouwdepot Het deel van je hypotheek dat de bank apart houdt en in delen uitbetaalt naarmate de bouw of verbouwing vordert.
- Box 2 Het onderdeel van de inkomstenbelasting voor inkomen uit een aanmerkelijk belang: dividend en verkoopwinst op aandelen in de eigen bv.
- Box 3 Het deel van de inkomstenbelasting dat over vermogen gaat: spaargeld, beleggingen en onroerend goed dat niet je eigen woning is.
- BTW nummer Het nummer waaronder een ondernemer omzetbelasting afdraagt, en dat op iedere factuur hoort te staan.
- Buitenlandse rechtspersoon Een vennootschap of stichting die naar het recht van een ander land is opgericht. Nederland erkent haar, maar de notaris moet wel vaststellen dat zij bestaat.
- Bureau Financieel Toezicht (BFT) De toezichthouder die controleert of notariskantoren financieel gezond zijn en of zij zich aan de Wwft houden.
- Burgerlijk Wetboek Het wetboek waarin het Nederlandse privaatrecht staat: van trouwen en erven tot eigendom en contracten.
- Burgerservicenummer Je persoonlijke nummer bij de overheid. De notaris neemt het op in akten en gebruikt het om registers te raadplegen.
- BV i.o. De bv in oprichting: de periode waarin je al zaken doet terwijl de notariële akte nog moet worden getekend.
C
- Canon De vergoeding die je bij erfpacht betaalt voor het gebruik van de grond, meestal per jaar.
- Centraal Bureau Fondsenwerving CBF De toezichthouder die goede doelen beoordeelt en het keurmerk Erkend Goed Doel toekent.
- Centraal Levenstestamentenregister (CLTR) Het register waarin notarissen vastleggen dát er een levenstestament is en waar het ligt.
- Centraal Testamentenregister Het register waarin staat óf iemand een testament heeft en bij welke notaris. Wat erin staat, is er niet uit op te vragen.
- Certificaat van een aandeel Je hebt het economische belang bij een aandeel, maar het stemrecht ligt bij een stichting. Zo scheid je zeggenschap van geld.
- Clausule Een bepaling in een akte of testament die één ding regelt — vaak met een eigen naam, zoals de uitsluitingsclausule.
- Co-ouderschap De verdeling waarbij de kinderen na een scheiding ongeveer evenveel bij beide ouders wonen.
- Codicil Een handgeschreven, gedateerd en ondertekend briefje waarin je bepaalde spullen aan iemand nalaat. Voor geld of een woning kan het niet.
- Commanditaire vennootschap (cv) Een vennootschap met twee soorten vennoten: beherende vennoten die de zaak drijven en aansprakelijk zijn, en stille vennoten die alleen geld inbrengen.
- Commerciële stichting Een stichting die een onderneming drijft. Dat mag: winst maken is toegestaan, winst uitkeren aan oprichters of bestuurders niet.
- Comparant Degene die voor de notaris verschijnt om een akte te ondertekenen.
- Compos mentis Een ander woord voor wilsbekwaam: begrijpen wat je doet en de gevolgen ervan overzien.
- Conceptakte Het ontwerp van de akte dat je vooraf krijgt om te controleren. Aan een concept kun je nog geen rechten ontlenen.
- Concern Een groep vennootschappen die juridisch los van elkaar staan maar onder één leiding vallen.
- Contributie De periodieke bijdrage die leden aan hun vereniging betalen.
- Coöperatie Een vereniging die overeenkomsten sluit met en voor haar leden, bijvoorbeeld om samen in te kopen of energie op te wekken.
- Coöperatiebestuur Het bestuur van een coöperatie, dat verantwoording aflegt aan de leden die het hebben benoemd.
- Coöptatie Een bestuur dat zijn eigen nieuwe leden benoemt — de gebruikelijke gang van zaken bij een stichting, die geen leden heeft.
- Cryptovaluta in de nalatenschap Bitcoin en andere digitale munten erven net als ander vermogen, maar zonder toegang tot de wallet zijn ze voor de erfgenamen verloren.
- Culturele ANBI Een ANBI die zich op cultuur richt. Wie aan zo'n instelling geeft, mag zijn gift onder voorwaarden verhoogd aftrekken.
- Curandus Degene die onder curatele is gesteld. Hij is handelingsonbekwaam en kan zelf geen geldige overeenkomsten meer sluiten.
- Curatele De zwaarste beschermingsmaatregel: iemand mag geen rechtshandelingen meer zelfstandig verrichten, niet over geld en niet over zijn persoon.
- Curator Degene die door de rechter is benoemd om zowel de financiële als de persoonlijke zaken van iemand onder curatele te behartigen.
D
- Dagelijks bestuur Het kleine gezelschap binnen een bestuur dat de lopende zaken afhandelt — vaak de voorzitter, de secretaris en de penningmeester.
- Dagtekening De datum die in de akte staat. Bij een notariële akte staat die datum vast en dat is een van de redenen dat zij zoveel bewijskracht heeft.
- Decharge De kwijting die de aandeelhouders of leden aan het bestuur verlenen voor het gevoerde beleid over een boekjaar.
- Deelgenoot Iemand die samen met anderen eigenaar is van een gemeenschappelijk vermogen, zoals erfgenamen van een onverdeelde nalatenschap.
- Deelneming Een belang in het kapitaal van een andere vennootschap, aangehouden om er duurzaam mee verbonden te zijn.
- Deelnemingsvrijstelling De regel die voorkomt dat over dezelfde winst twee keer vennootschapsbelasting wordt geheven: winst uit een dochter is bij de moeder vrijgesteld.
- Dementieverklaring Geen wettelijk begrip, maar de naam die in de praktijk wordt gegeven aan een verklaring over iemands geestelijke vermogens.
- Depotakte Een akte waarmee een stuk bij de notaris in bewaring wordt gegeven, zodat later vaststaat hoe het luidde en vanaf wanneer.
- Derdengeld Geld dat via de notaris loopt maar niet van hem is — de koopsom, de hypotheek, een erfenis die nog verdeeld moet worden.
- Derdengeldenrekening De aparte bankrekening waarop de notaris geld van cliënten beheert. Dat geld is afgescheiden van het vermogen van het kantoor.
- Dertig dagenclausule De bepaling dat iemand alleen erft als hij je met dertig dagen overleeft. Zo voorkom je dat je vermogen door twee nalatenschappen heen loopt.
- Digitale identificatie Het vaststellen van je identiteit langs elektronische weg, met een erkend inlogmiddel of een digitale wallet, in plaats van met een paspoort aan de balie.
- Digitale nalatenschap Alles wat je online achterlaat: accounts, foto's, abonnementen, cryptovaluta en wachtwoorden — en wie daar na je dood bij kan.
- Directeur-grootaandeelhouder (dga) De dga: iemand die zowel bestuurder is van zijn bv als een aanmerkelijk belang in de aandelen heeft.
- Dividend De uitkering van winst aan de aandeelhouders. Het bestuur moet eerst toetsen of de vennootschap haar schulden kan blijven betalen.
- Dividendbelasting De belasting die een vennootschap inhoudt op het dividend dat zij uitkeert, en die de ontvanger later kan verrekenen.
- Dochteronderneming Een vennootschap waarin een andere vennootschap de meerderheid van de stemmen heeft.
- Domicilie Het adres waar je voor een bepaalde zaak officieel geacht wordt te wonen. In akten wordt daar vaak domicilie gekozen bij het notariskantoor.
- Donateur Iemand die een vereniging of stichting geld geeft zonder lid te worden — en dus zonder stemrecht.
- Donatie Een gift aan een goed doel of vereniging: geld of goederen waar niets tegenover staat.
- Donorcodicil Het oude papieren kaartje voor orgaandonatie. Sinds het Donorregister bestaat, leg je je keuze daar vast.
- Doorschuifregeling (DSR) De regeling waardoor de inkomstenbelasting over aanmerkelijkbelangaandelen bij schenking of overlijden niet meteen hoeft te worden betaald, maar doorschuift naar de opvolger.
- Due diligence Het boekenonderzoek dat een koper doet voordat hij een onderneming of haar aandelen overneemt.
E
- Echtscheidingsbeschikking De uitspraak van de rechter waarmee een huwelijk wordt ontbonden. Pas na inschrijving bij de gemeente ben je gescheiden.
- Echtscheidingsconvenant De schriftelijke afspraken die partners bij een scheiding maken over vermogen, alimentatie en pensioen.
- Economische eigendom Je draagt het risico en de waardeverandering van een woning zonder dat je juridisch eigenaar bent. Voor de belasting kan dat al een verkrijging zijn.
- Eenmanszaak De eenvoudigste ondernemingsvorm: één ondernemer, zonder rechtspersoon, die met zijn hele privévermogen aansprakelijk is.
- Eigen bijdrage langdurige zorg Het bedrag dat je zelf betaalt voor zorg uit de Wet langdurige zorg, zoals een verpleeghuis, afhankelijk van je inkomen en vermogen.
- Eigendom Het meest omvattende recht dat je op een zaak kunt hebben. Alle andere rechten zijn ervan afgeleid.
- Eigendomsakte De akte waaruit blijkt dat de woning van jou is. Formeel is dat je afschrift van de leveringsakte.
- Energiecoöperatie Een coöperatie waarin bewoners of bedrijven samen duurzame energie opwekken of inkopen.
- Energielabel De klasse die aangeeft hoe energiezuinig een woning is; verplicht bij verkoop en verhuur, en van invloed op de hypotheek.
- Erelid (vereniging) Iemand die door de vereniging wordt onderscheiden voor zijn verdiensten. Of daar rechten bij horen, bepalen de statuten.
- Erf De grond die bij een gebouw hoort — en in het burenrecht het woord voor een perceel als geheel.
- Erfafscheiding De schutting, haag of muur tussen twee percelen. Waar hij staat, zegt niet waar de erfgrens ligt.
- Erfbelasting De belasting die je betaalt over wat je uit een nalatenschap krijgt. Hoeveel dat is, hangt af van je band met de overledene.
- Erfdeel Het aandeel dat een erfgenaam in de nalatenschap heeft, uitgedrukt in een breukdeel van het geheel.
- Erfdeel onthouding Spreektaal voor onterven: in een testament vastleggen dat iemand niet erft.
- Erfdienstbaarheid Een recht dat op de ene grond rust ten gunste van de andere, bijvoorbeeld een recht van overpad naar de openbare weg.
- Erfenis Wat je krijgt uit de nalatenschap van iemand die is overleden. Bezittingen en schulden komen samen op je af.
- Erfenis aanvaarden Ja zeggen tegen een erfenis. Dat kan zuiver — met de schulden erbij — of beneficiair, en die keuze is niet terug te draaien.
- Erfenis verwerpen Nee zeggen tegen een erfenis. Je krijgt niets en bent niet aansprakelijk voor de schulden — maar je kinderen komen dan in jouw plaats.
- Erfgenaam Wie het vermogen van de overledene krijgt — met de schulden erbij. Erfgenamen volgen uit het testament of, als dat er niet is, uit de wet.
- Erfgenamenonderzoek Het uitzoeken wie de erfgenamen zijn als dat niet meteen vaststaat — soms tot in verre takken van de familie.
- Erfgrens De grens tussen twee percelen. Het Kadaster houdt bij waar die ligt; een schutting staat er niet altijd precies op.
- Erflater Degene die is overleden en van wie de nalatenschap wordt afgewikkeld.
- Erfpacht Je mag de grond van een ander gebruiken alsof hij van jou is, en betaalt daarvoor meestal een jaarlijkse vergoeding: de canon.
- Erfrecht Het deel van de wet dat regelt wat er met iemands vermogen gebeurt na zijn overlijden.
- Erfstelling De bepaling in een testament waarmee je iemand tot erfgenaam benoemt, voor het geheel of voor een deel.
- Estate planning Vooruit nadenken over de overdracht van je vermogen: schenken, een testament en de fiscale gevolgen daarvan in samenhang bekijken.
- Europese erfrechtverklaring Een verklaring van erfrecht die in de hele Europese Unie wordt erkend, voor nalatenschappen met bezittingen in meer dan één land.
- Europese Erfrechtverordening De Europese regels die bepalen welk recht geldt en welke rechter bevoegd is bij een nalatenschap met een buitenlandse kant.
- Euthanasieverklaring Een schriftelijk verzoek om euthanasie, dat telt op het moment dat iemand het zelf niet meer kan vragen.
- Executeur Degene die de nalatenschap afwikkelt. In het testament staat welke van de drie soorten executeur het is.
- Executeur-testamentair De oude naam voor de executeur: degene die in een testament is aangewezen om de nalatenschap af te wikkelen.
- Executeursloon De vergoeding voor de executeur. De wet kent een standaard, maar in het testament mag iets anders worden afgesproken.
- Executoriale titel Een stuk waarmee een schuld kan worden ingevorderd zonder tussenkomst van de rechter, zoals een vonnis of de grosse van een notariële akte.
- Executoriale verkoop De gedwongen verkoop van een woning door de hypotheekhouder als de lening niet meer wordt betaald. Ook wel veiling genoemd.
F
- Faillissement De toestand waarin een schuldenaar is opgehouden te betalen. Een curator neemt het beheer over en verdeelt wat er is onder de schuldeisers.
- Faillissementsregister (Centraal Insolventieregister) Het openbare register waarin faillissementen, surseances en schuldsaneringen staan — de notaris kijkt erin voordat hij een akte passeert.
- Familiehypotheek Lenen van je ouders in plaats van bij de bank, met de woning als onderpand. De notaris legt het vast in een hypotheekakte.
- Familiestichting Een stichting die een familievermogen of familiebedrijf bij elkaar houdt over de generaties heen.
- F Biljet De aangifte inkomstenbelasting over het jaar waarin iemand is overleden.
- Finaal verrekenbeding In de huwelijkse voorwaarden staat dat jullie aan het eind afrekenen alsof er wél een gemeenschap was.
- Financieringsvoorbehoud De ontbindende voorwaarde in de koopovereenkomst die je van de koop af helpt als je de hypotheek niet rondkrijgt.
- Fiscaal partnerschap Voor de Belastingdienst samen als partners gelden. Dat scheelt in de aangifte en in de vrijstellingen voor erf- en schenkbelasting.
- Fiscale eenheid Een groep vennootschappen die voor de belasting als één belastingplichtige wordt behandeld.
- Flex BV De bv zoals die sinds 2012 bestaat: zonder minimumkapitaal en met veel ruimte om de statuten naar eigen inzicht in te richten.
- Forumkeuze De afspraak in een contract over welke rechter een geschil mag beoordelen.
- Foundation Het Engelse woord voor stichting. Een buitenlandse foundation is niet automatisch hetzelfde als een Nederlandse stichting.
G
- Gebruikelijk loon Het salaris dat een directeur-grootaandeelhouder van zijn eigen bv moet krijgen, ook als hij liever dividend uitkeert.
- Gebruiksovereenkomst Een afspraak waarbij iemand iets van een ander mag gebruiken, zonder dat er een zakelijk recht ontstaat.
- Geldvordering Een recht op betaling van een bedrag — in het erfrecht vaak het enige dat een kind krijgt, zonder aanspraak op spullen.
- Gelijkluidend testament Twee testamenten met dezelfde inhoud, elk apart opgemaakt — de gebruikelijke manier waarop partners hun zaken samen regelen.
- Gemeenschap De toestand waarin een vermogen aan twee of meer personen samen toebehoort.
- Gemeenschap van goederen Wat er samen van jullie is als je trouwt zonder huwelijkse voorwaarden. Sinds 2018 is die gemeenschap beperkt.
- Gemeentelijke Basisadministratie De oude naam van de bevolkingsadministratie. Sinds 2014 heet zij de Basisregistratie Personen.
- Genotsrecht Een recht om iets van een ander te gebruiken en er de opbrengst van te hebben, terwijl de eigendom bij die ander blijft.
- Geplaatst kapitaal Het totaal van de aandelen die daadwerkelijk zijn uitgegeven aan aandeelhouders.
- Geregistreerd partnerschap Een relatievorm die juridisch bijna gelijk is aan het huwelijk, met een paar verschillen in de manier waarop hij eindigt.
- Geschillencommissie Notariaat De commissie waar je terechtkunt bij een geschil met je notaris over de declaratie of de dienstverlening.
- Gestort kapitaal Het deel van het geplaatste kapitaal dat de aandeelhouders daadwerkelijk hebben betaald.
- Gevolmachtigde Degene die op grond van een volmacht namens een ander mag handelen.
- Gezagsregister Het register bij de rechtbank waarin staat wie het gezag over een kind heeft. Je kunt er ook een voogd in laten aantekenen.
- Gift Iemand zonder tegenprestatie bevoordelen. Elke schenking is een gift, maar niet elke gift is een schenking.
- Gift op papier Een andere naam voor de schenking op papier: schuldig erkennen nu, uitbetalen na je overlijden.
- Goede Doelen Testament Een testament waarin een of meer goede doelen worden bedacht, als erfgenaam of met een legaat.
- Goederen De verzamelnaam uit de wet voor alle zaken en alle vermogensrechten — van een lamp tot een aandeel.
- Grafrecht Het recht op een graf, verleend door de gemeente of de begraafplaats. Het loopt een bepaalde tijd en moet worden verlengd.
- Griffierecht Het bedrag dat de rechtbank rekent voor een procedure of een verklaring, bijvoorbeeld bij beneficiair aanvaarden of verwerpen.
- Grondwet De hoogste wet van Nederland: hij regelt de inrichting van de staat en de grondrechten van burgers.
- Grosse Een afschrift van een notariële akte met de woorden "In naam van de Koning" erboven. Daarmee kan de schuldeiser direct de deurwaarder inschakelen.
H
- Haags Erfrechtverdrag Het verdrag uit 1989 dat bepaalde welk erfrecht gold bij een internationale nalatenschap. Nederland heeft het in 2015 opgezegd.
- Haags Testamentsvormenverdrag Het verdrag uit 1961 dat bepaalt wanneer een in het buitenland gemaakt testament qua vorm geldig is.
- Handelingsbekwaam Je mag zelfstandig rechtshandelingen verrichten. Minderjarigen en mensen onder curatele zijn dat niet.
- Handelsnaam De naam waaronder je onderneming naar buiten treedt. Die kan afwijken van de statutaire naam van de rechtspersoon.
- Handelsregister Het register van de KVK waarin elke onderneming en rechtspersoon staat, met wie er bevoegd is om te tekenen.
- Handlichting Een minderjarige krijgt van de kantonrechter toestemming om op bepaalde punten als meerderjarige te handelen, bijvoorbeeld om te ondernemen.
- Heersend erf en dienend erf De twee kanten van een erfdienstbaarheid: het erf dat het recht heeft en het erf dat het moet dulden.
- Herroepelijke schenking Een schenking waarbij de schenker zich het recht voorbehoudt om haar later ongedaan te maken.
- Herroeping Het intrekken van een eerder testament. Je kunt je testament altijd wijzigen zolang je wilsbekwaam bent.
- Hertrouwen van de langstlevende Trouwt de achterblijvende partner opnieuw, dan kan het vermogen naar een andere familie gaan. Daar valt in een testament iets aan te doen.
- Holding Een bv die de aandelen houdt in een andere bv. Zo scheid je het vermogen van de risico's van de onderneming.
- Holografisch testament Een volledig met de hand geschreven testament. In Nederland is dat op zichzelf geen geldige uiterste wil.
- Homo geregistreerd partnerschap Spreektaal voor een geregistreerd partnerschap tussen twee mensen van hetzelfde geslacht. De wet kent maar één geregistreerd partnerschap.
- Homohuwelijk Spreektaal voor een huwelijk tussen twee mensen van hetzelfde geslacht. Sinds 2001 kent de wet maar één huwelijk.
- Honorarium Het bedrag dat de notaris voor zijn eigen werk rekent. Dat is het deel van de offerte waarop kantoren van elkaar verschillen.
- Hoofdelijke aansprakelijkheid Ieder van jullie kan voor de hele schuld worden aangesproken, niet alleen voor de helft. Bij een gezamenlijke hypotheek is dat de regel.
- Houdstermaatschappij Een ander woord voor holding: een vennootschap die vooral aandelen in andere vennootschappen houdt.
- Huisdiertestament Een testament waarin wordt geregeld wie er na je overlijden voor je huisdier zorgt — en met welk geld.
- Huishoudelijk reglement De huisregels die de VvE zelf vaststelt, bijvoorbeeld over geluid, huisdieren en het gebruik van de gemeenschappelijke ruimtes.
- Huurbeding De bepaling in de hypotheekakte die verbiedt de woning zonder toestemming van de bank te verhuren.
- Huwelijk De verbintenis die je bij de gemeente aangaat. Bij de notaris regel je wat er daarnaast van wie is: de huwelijkse voorwaarden.
- Huwelijksakte De akte van de burgerlijke stand waarin het huwelijk is vastgelegd — het bewijs dat twee mensen getrouwd zijn.
- Huwelijksgoederenregister Het openbare register bij de rechtbank waarin huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden worden ingeschreven.
- Huwelijksvoorwaarden Afspraken bij de notaris over wat er tijdens het huwelijk van wie is en wat er bij een scheiding of overlijden gebeurt.
- Hypothecaire inschrijving Het bedrag waarvoor het hypotheekrecht in het Kadaster staat ingeschreven; dat kan hoger zijn dan wat je werkelijk leent.
- Hypothecaire schuldeiser De partij die geld heeft uitgeleend en daarvoor een hypotheekrecht op de woning kreeg — meestal de bank.
- Hypothecaire schuldenaar Degene die de lening moet terugbetalen en zijn woning als onderpand heeft gegeven.
- Hypotheek In het dagelijks spraakgebruik: de lening voor je woning. Juridisch is de hypotheek het zekerheidsrecht dat de bank op je woning krijgt.
- Hypotheekakte De notariële akte waarmee je je woning als onderpand geeft aan de geldverstrekker. Zonder die akte krijg je het geleende geld niet uitbetaald.
- Hypotheekgever Degene die het hypotheekrecht geeft: de eigenaar van de woning, dus de koper die de lening afsluit.
- Hypotheekhouder De hypotheekhouder is houder van een zekerheidsrecht. Die zekerheid wordt verleend voor de terugbetaling van een geldlening.
- Hypotheekrecht Het zekerheidsrecht dat de eigenaar van een woning aan de geldverstrekker geeft. Die mag zich als eerste op de woning verhalen.
- Hypotheekrente De vergoeding die je de geldverstrekker betaalt voor de lening op je woning.
- Hypotheekrenteaftrek De regeling waardoor je de rente over de lening voor je eigen woning aftrekt van je inkomen in de inkomstenbelasting.
I
- Identiteitsbewijs Het document waarmee je je bij de notaris legitimeert. Zonder geldig identiteitsbewijs kan een akte niet worden getekend.
- Ik-opa-testament Een testament waarin grootouders hun kleinkinderen een vordering nalaten, die pas na het overlijden van hun eigen kind wordt uitbetaald.
- Ik-vader-testament Een testament waarin een ouder een bedrag aan de kleinkinderen nalaat dat pas opeisbaar is als hun eigen ouder overlijdt.
- Inboedel De spullen in een woning: meubels, apparaten, kleding en sieraden. In een nalatenschap vaak de kleinste post en de grootste bron van gedoe.
- Inbreng van giften De afspraak dat wat een kind bij leven al kreeg, wordt meegeteld bij de verdeling van de erfenis.
- Inferieure erfstelling Een erfstelling die minder waard is dan de legitieme portie, of die met een last is bezwaard. Het kind moet dan kiezen.
- Inkorting Het verminderen van erfstellingen, legaten en giften om een onterfd kind zijn legitieme portie te kunnen betalen.
- Insluitingsclausule Het tegenovergestelde van een uitsluitingsclausule: wat je schenkt of nalaat valt juist wél in de gemeenschap van de ontvanger.
- Intentieverklaring (letter of intent) Een document waarin koper en verkoper van een onderneming vastleggen wat zij van plan zijn en onder welke voorwaarden zij verder onderhandelen.
- Investeringsaftrek Een fiscale aftrekpost voor ondernemers die in bedrijfsmiddelen investeren.
J
- Jaarrekening Het financiële jaarverslag van een rechtspersoon. De aandeelhouders stellen hem vast; bij de KVK wordt hij gedeponeerd.
- Jaarvergadering De jaarlijkse ledenvergadering waarin het bestuur verantwoording aflegt en de jaarrekening wordt vastgesteld.
- Jaarverslag Het boekwerk waarin een organisatie verantwoording aflegt over een jaar: de cijfers plus het verhaal erbij.
- Jubelton De inmiddels afgeschafte, eenmalig verhoogde vrijstelling van schenkbelasting voor een schenking voor de eigen woning.
- Juridische fusie Het samengaan van twee of meer rechtspersonen tot één, waarbij het vermogen van de verdwijnende rechtspersoon van rechtswege overgaat.
K
- Kadaster Het register waarin van alle grond en gebouwen in Nederland staat wie welke rechten heeft. De notaris schrijft er zijn akten in.
- Kadasterkosten Het bedrag dat het Kadaster rekent voor het inschrijven van een akte en voor het onderzoek dat de notaris vooraf doet.
- Kadastraal perceel Een stuk grond met een eigen kadastrale aanduiding: gemeente, sectie en nummer. Daarmee is precies aan te wijzen wat er wordt verkocht.
- Kadastrale grens De grens zoals hij in de kadastrale kaart is ingetekend. Dat is niet altijd waar de schutting staat.
- Kadastrale kaart De kaart van het Kadaster met alle percelen van Nederland, hun grenzen en hun nummers.
- Kamer van Koophandel De organisatie die het handelsregister beheert: daarin staat elke onderneming en rechtspersoon in Nederland ingeschreven.
- Kandidaat-notaris Een jurist die op een notariskantoor werkt en het werk voorbereidt, maar zelf geen akten mag passeren.
- Kantonrechter De rechter die gaat over bewind, mentorschap, curatele en voogdij — en over toestemming voor beslissingen namens een ander.
- Kantoorklachtenregeling De klachtenregeling van het notariskantoor zelf. Meestal is dat de eerste stap voordat je ergens anders terechtkunt.
- Kavel Een afgebakend stuk grond, meestal bedoeld om op te bouwen. Bij de aankoop kijkt de notaris ook naar de regels die op de grond rusten.
- Kettingbeding Een verplichting in de leveringsakte die de koper moet doorgeven aan de volgende koper, op straffe van een boete.
- Keuzetestament Een testament waarin de langstlevende ná het overlijden nog keuzes mag maken, meestal om erfbelasting uit te stellen.
- Kind In het recht: degene met wie een juridische afstammingsband bestaat. Dat is iets anders dan wie je opvoedt.
- Kinderalimentatie De bijdrage van een ouder in de kosten van de kinderen als die niet meer bij hem of haar wonen.
- Kindsdeel Het deel van de erfenis dat een kind toekomt. Bij de wettelijke verdeling krijgt het kind dat niet in handen, maar als vordering op de langstlevende.
- Kleinkind Het kind van je kind. Een kleinkind erft niet vanzelf van zijn grootouder — behalve als zijn eigen ouder eerder is overleden.
- Kleinkindlegaat Een legaat aan je kleinkinderen. Zij hebben een eigen vrijstelling, waardoor er over dat deel vaak geen erfbelasting hoeft te worden betaald.
- Kleinschaligheidsaftrek De investeringsaftrek voor kleinere investeringen — de meest gebruikte regeling voor ondernemers.
- Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) De beroepsorganisatie waarvan elke notaris in Nederland verplicht lid is. Zij beheert onder meer het Centraal Testamentenregister.
- Koop-/aannemingsovereenkomst Het contract bij nieuwbouw: je koopt de grond en geeft tegelijk opdracht om er de woning op te bouwen.
- Koopakte De schriftelijke koopovereenkomst tussen koper en verkoper. Die maakt je nog geen eigenaar: dat gebeurt pas met de leveringsakte bij de notaris.
- Koopsom De prijs die koper en verkoper zijn overeengekomen. Wat er bovenop komt, hangt af van kosten koper of vrij op naam.
- Kosten koper Kosten koper (k.k.) betekent dat de koper de kosten van de overdracht betaalt: de overdrachtsbelasting, de leveringsakte en de inschrijving bij het Kadaster.
- Koude uitsluiting Huwelijkse voorwaarden waarbij niets gemeenschappelijk is en er ook niets wordt verrekend: ieder houdt strikt zijn eigen vermogen.
- Krijgsmantestament Het testament dat een militair in oorlogstijd voor een officier kan maken als er geen notaris te bereiken is.
- Kwalitatieve verplichting Een afspraak over een stuk grond die overgaat op elke volgende eigenaar, vastgelegd in een notariële akte en ingeschreven bij het Kadaster.
- Kwaliteitsfonds Notariaat Een klein bedrag per akte dat notarissen afdragen voor het toezicht en het tuchtrecht in het notariaat.
- Kwaliteitsrekening Een ander woord voor de derdengeldenrekening: de aparte rekening waarop de notaris geld van cliënten bewaart.
L
- Langstlevende De partner die achterblijft. Het erfrecht en de meeste testamenten zijn erop gericht dat hij of zij verzorgd achterblijft.
- Langstlevende echtgenoot De echtgenoot of geregistreerd partner die achterblijft — de enige nabestaande met een eigen bescherming in de wet.
- Langstlevendetestament Een testament dat de achterblijvende partner verzorgd achterlaat: hij houdt het vermogen, de kinderen krijgen een vordering.
- LB nummer Het loonheffingennummer: het nummer waaronder een werkgever loonbelasting en premies afdraagt.
- Legaat Een omschreven goed of geldbedrag dat je in je testament aan iemand nalaat, los van wat de erfgenamen krijgen.
- Legalisatie Een verklaring van de notaris dat een handtekening echt van de persoon in kwestie is.
- Legaliseren Je handtekening laten vaststellen door de notaris, zodat een instantie zeker weet dat jij hebt getekend.
- Legataris Degene die een legaat krijgt: een bepaald voorwerp of geldbedrag uit de nalatenschap, zonder erfgenaam te zijn.
- Leges De vergoeding die een overheidsinstantie rekent voor een dienst, bijvoorbeeld het Kadaster voor het inschrijven van een akte.
- Legitieme portie Het deel waarop een kind recht houdt als het is onterfd: de helft van zijn wettelijke erfdeel, en alleen in geld.
- Legitimaris Een kind van de overledene dat aanspraak kan maken op de legitieme portie, ook als het in het testament is onterfd.
- Legitimatie Je identiteit aantonen bij de notaris. Zonder geldig identiteitsbewijs kan er geen akte worden gepasseerd.
- Levensexecuteur Degene die in een levenstestament wordt aangewezen om je zaken te behartigen zolang je leeft.
- Levenstestament Een notariële akte waarin je vastlegt wie namens jou beslist als je dat zelf niet meer kunt. Anders dan een testament werkt het tijdens je leven.
- Levenswensverklaring Een verklaring waarin je opschrijft wat je wel en niet wilt als het om je zorg en behandeling gaat.
- Levering De juridische overdracht van een goed aan een ander. Bij een woning gebeurt dat met een notariële akte die wordt ingeschreven bij het Kadaster.
- Leveringsakte De notariële akte waarmee een woning of stuk grond van de verkoper op naam van de koper komt. Pas als deze akte is ingeschreven bij het Kadaster ben je eigenaar.
- Lijst van welbevinden Een persoonlijk document waarin iemand vastlegt wat hij prettig vindt, zodat zorgverleners hem kennen als hij dat zelf niet meer kan vertellen.
- Lineaire hypotheek Een hypotheek waarbij je elke maand hetzelfde bedrag aflost; de rente en dus de maandlast dalen in de loop van de tijd.
- Lossing Een belanghebbende betaalt de schuld van een ander af om te voorkomen dat diens woning wordt geveild.
M
- Maatschap Een samenwerking van beroepsbeoefenaren — artsen, advocaten, boeren — die samen werken en de winst delen, zonder rechtspersoon.
- Maatschappelijk kapitaal Het maximum aan aandelen dat een vennootschap volgens haar statuten mag uitgeven zonder die statuten te wijzigen.
- Mandeligheid Gemeenschappelijk eigendom van iets wat twee percelen samen dienen: een scheidsmuur, een gezamenlijke oprit of een pad.
- Mededelingsplicht (verkoper) De plicht van de verkoper om te vertellen wat hij weet over gebreken en bijzonderheden van de woning.
- Mediation Samen tot een oplossing komen met hulp van een onpartijdige begeleider, in plaats van het aan de rechter over te laten.
- Medische volmacht De aanwijzing van iemand die namens jou met artsen overlegt en beslissingen over je behandeling neemt.
- Meerderjarig Achttien jaar of ouder — en daarmee in beginsel bevoegd om zelf rechtshandelingen te verrichten.
- Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) Het plan van een VvE dat voor de komende jaren beschrijft welk onderhoud het gebouw nodig heeft en wat dat kost.
- Meerjarige schenking Schenken in termijnen over meerdere jaren, zodat de jaarlijkse vrijstelling elk jaar opnieuw kan worden benut.
- Meldingsplicht De verplichting van de notaris om een ongebruikelijke transactie te melden — ook als zijn cliënt daar niets van weet.
- Mentorschap De maatregel waarbij de kantonrechter iemand aanwijst die beslist over verzorging, verpleging en behandeling — niet over geld.
- Minderjarig Jonger dan achttien. Een minderjarige kan niet zelfstandig een akte tekenen; zijn ouders of voogd doen dat voor hem.
- Minderjarigenbewind Het beheer van wat een kind erft of geschonken krijgt. Zonder testament doen de ouders dat; met een testament kies je zelf wie.
- Minimum startkapitaal Het bedrag dat bij de oprichting op de aandelen moet worden gestort. Voor de bv bestaat dat sinds 2012 niet meer.
- Ministerieplicht De notaris is verplicht zijn dienst te verlenen als je erom vraagt — en verplicht te weigeren als hij vermoedt dat er iets niet in de haak is.
- Minuut Het originele exemplaar van een notariële akte. Dat blijft altijd bij de notaris; jij krijgt een afschrift.
- Moedermaatschappij De vennootschap die de zeggenschap heeft over een of meer andere vennootschappen.
N
- Naamloze vennootschap (nv) De vennootschap met vrij overdraagbare aandelen. Zij lijkt op de bv, maar met zwaardere eisen aan kapitaal en openbaarheid.
- Nabestaandenpensioen Het pensioen dat na iemands overlijden wordt uitgekeerd aan zijn partner of kinderen.
- Nalatenschap Alles wat iemand achterlaat: bezittingen én schulden. Wat er overblijft na aftrek van de schulden gaat naar de erfgenamen.
- Nationale Hypotheek Garantie (NHG) Een waarborg op je hypotheek: kun je door tegenslag niet meer betalen, dan springt het waarborgfonds bij en krijg je vaak een lagere rente.
- Natrekking Wat duurzaam met de grond of met een gebouw verbonden is, wordt daar juridisch onderdeel van — en dus eigendom van de grondeigenaar.
- Natuurlijk kind Een verouderde term voor een kind dat buiten het huwelijk is geboren. In het recht van vandaag bestaat dat onderscheid niet meer.
- Nederlandse Patiënten Vereniging NPV Een patiëntenvereniging die bekend is van haar wilsverklaring over zorg rond het levenseinde.
- Nederlands recht Het recht dat in Nederland geldt. Bij grensoverschrijdende zaken is het de vraag of het ook van toepassing is.
- Niet-behandelverklaring Een schriftelijke weigering van een bepaalde medische behandeling, waaraan een arts gebonden is.
- Niet-opeisbaarheidsclausule De bepaling die regelt wanneer de kinderen hun erfdeel kunnen opeisen. Zonder die clausule kan de langstlevende in de knel komen.
- Niet-reanimerenverklaring De verklaring dat je bij een hartstilstand niet gereanimeerd wilt worden, vaak in de vorm van een penning die je draagt.
- Niet opeisbaarheid Een vordering die wel bestaat maar nog niet mag worden opgeëist — de kern van de bescherming van de langstlevende.
- Nominale waarde Het bedrag dat op een aandeel staat volgens de statuten. Dat is iets anders dan wat het aandeel waard is.
- Notariaat De beroepsgroep van notarissen, kandidaat-notarissen en toegevoegd notarissen, met eigen wetgeving, toezicht en tuchtrecht.
- Notaris Een openbaar ambtenaar met een eigen onderneming die akten opmaakt waaraan de wet bijzondere bewijskracht geeft. Hij is onpartijdig.
- Notariswet De Wet op het notarisambt: de wet met de regels voor de notaris, van zijn benoeming tot wat er in een akte moet staan.
- Nota van afrekening Het overzicht dat je vóór de overdracht van de notaris krijgt: wat je moet betalen of ontvangt, tot op de cent.
- Notulen Het schriftelijke verslag van een vergadering — achteraf het bewijs van wat er is besloten.
O
- Omgevingsplan Het plan van de gemeente dat per locatie bepaalt wat er mag: wonen, bouwen, een bedrijf. Sinds 2024 de opvolger van het bestemmingsplan.
- Omzetting van een rechtspersoon Het veranderen van de rechtsvorm — van stichting naar bv, van vereniging naar stichting — zonder dat de rechtspersoon ophoudt te bestaan.
- Onbehoorlijke taakvervulling Een bestuurder die zijn werk zo slecht doet dat hij er persoonlijk voor kan opdraaien.
- Onderbedelingsvordering De geldvordering die kinderen bij de wettelijke verdeling op de langstlevende ouder krijgen, opeisbaar als die ouder overlijdt.
- Onderhandse akte Een schriftelijk stuk dat partijen zelf ondertekenen, zonder notaris. Handig, maar met minder bewijskracht.
- Onderneming Een georganiseerde activiteit waarmee duurzaam aan het economisch verkeer wordt deelgenomen — los van de rechtsvorm waarin dat gebeurt.
- Ondernemingsraad Het gekozen vertegenwoordigend orgaan van de werknemers, met advies- en instemmingsrecht bij belangrijke besluiten.
- Ondernemingsrecht Het rechtsgebied over rechtspersonen en ondernemingen: oprichten, besturen, aandelen houden en weer beëindigen.
- Onderzoeksplicht (koper) De plicht van de koper om zelf onderzoek te doen naar de woning voordat hij tekent.
- Oneigenlijk gebruik Een regeling gebruiken op een manier die binnen de letter valt, maar buiten de bedoeling.
- Online oprichting van een bv Het oprichten van een bv via een videoverbinding met de notaris en een digitale akte, zonder naar het kantoor te komen.
- Onroerende zaak De grond en alles wat daar duurzaam mee verbonden is: een woning, een bedrijfspand, een weiland.
- Ontbindende voorwaarde Een voorwaarde in een overeenkomst die maakt dat die overeenkomst vervalt zodra de voorwaarde in vervulling gaat.
- Ontbindingsbesluit Het besluit waarmee een rechtspersoon ophoudt te bestaan — al is hij daarmee nog niet weg.
- Onterven In je testament bepalen dat iemand geen erfgenaam is. Bij een kind blijft de legitieme portie over: een bedrag in geld.
- Ontruimingsbeding De bepaling in de hypotheekakte waarmee de bank de woning kan laten ontruimen als zij tot verkoop overgaat.
- Onwaardige erfgenaam Wie zich ernstig tegen de overledene heeft misdragen, kan van rechtswege geen erfgenaam zijn — ook niet als hij in het testament staat.
- Openbaar Ministerie De instantie die namens de staat strafbare feiten vervolgt — en die ook een rechtspersoon kan laten ontbinden.
- Opengevallen nalatenschap De nalatenschap zoals die is op het moment van overlijden. Vanaf dat moment lopen de termijnen en moeten de erfgenamen kiezen.
- Opkoopbescherming Een gemeentelijke regel die verbiedt om een gekochte woning in een aangewezen gebied zonder vergunning te verhuren.
- Oprichtingsakte De notariële akte waarmee een bv, stichting of vereniging ontstaat. In dezelfde akte staan de statuten.
- Opstalrecht Het recht om iets van jou op of in de grond van een ander te hebben: een gebouw, een schuur, zonnepanelen of leidingen.
- Opvolgende making Een erfstelling of legaat waarbij een tweede persoon krijgt wat er na de eerste nog over is.
- Opvolgersarchief Het archief van akten van een notaris die is gestopt, dat door een opvolger wordt bewaard.
- Opvullegaat Een legaat waarmee de vrijstelling van de langstlevende precies wordt opgevuld. De hoogte volgt de vrijstelling van dat moment.
- Ouderdomsclausule Een bepaling in de koopakte dat de koper bij een oudere woning minder mag verwachten en gebreken door de leeftijd voor zijn rekening zijn.
- Ouderlijke boedelverdeling De langstlevenderegeling uit testamenten van vóór 2003. Zij werkt nog steeds, ook in akten die nooit zijn vernieuwd.
- Ouderlijk gezag Het recht en de plicht van ouders om hun minderjarige kind te verzorgen, op te voeden en te vertegenwoordigen.
- Ouderlijk vruchtgenot Het recht van ouders op de opbrengst van het vermogen van hun minderjarige kind. Een erflater kan het in zijn testament uitsluiten.
- Ouderschapsplan De verplichte afspraken van ouders die uit elkaar gaan over de zorg, de omgang en de kosten van hun minderjarige kinderen.
- Overbedeling Bij een verdeling krijgt iemand meer dan zijn aandeel. Wat hij te veel krijgt, moet hij aan de anderen vergoeden.
- Overbruggingshypotheek Een tijdelijke lening op de overwaarde van je oude huis, voor de periode dat je het nieuwe al hebt gekocht en het oude nog niet is geleverd.
- Overdracht Het overgaan van eigendom van de een op de ander. Daarvoor is meer nodig dan een handtekening onder een koopcontract.
- Overdrachtsbelasting De belasting die de koper betaalt bij de verkrijging van een woning of ander vastgoed. De notaris houdt haar in en draagt haar af.
- Overeenkomst tot schenking van geld De afspraak waarin staat dat er een bedrag wordt geschonken en onder welke voorwaarden — bijvoorbeeld met een uitsluitingsclausule.
- Overlijdensakte De akte van de burgerlijke stand waarin het overlijden is vastgelegd — het officiële bewijs dat iemand is overleden.
- Overlijdensregister Het register van de burgerlijke stand waarin alle overlijdensakten van een gemeente worden bewaard.
- Overlijdensverklaring De verklaring van de arts dat iemand is overleden. Zonder die verklaring kan er geen uitvaart plaatsvinden.
- Oversluiten (hypotheek) Je oude lening aflossen en een nieuwe afsluiten, bijvoorbeeld bij een andere bank. Daarvoor is meestal een nieuwe hypotheekakte nodig.
- Overwaarde Het verschil tussen wat je huis waard is en wat er nog aan hypotheek op rust.
P
- Paraferen De notaris zet op elke pagina van de akte een paraaf. Jij tekent alleen de laatste pagina.
- Parentele stelsel De volgorde waarin de wet familieleden laat erven: pas als de ene groep helemaal ontbreekt, komt de volgende aan de beurt.
- Partijnotaris De notaris die door één van de partijen is aangewezen. Ook dan blijft hij onpartijdig — dat is geen tegenstelling maar de kern van het ambt.
- Partneralimentatie De bijdrage in het levensonderhoud die de ene ex-echtgenoot na de scheiding aan de ander betaalt.
- Partnerpensioen Het pensioen dat je partner krijgt als jij overlijdt. Bij samenwonen moet je je partner daarvoor meestal zelf aanmelden.
- Partnerschapsvoorwaarden Hetzelfde als huwelijkse voorwaarden, maar dan voor een geregistreerd partnerschap.
- Passeren Het ondertekenen van de akte bij de notaris. Op dat moment wordt het stuk een notariële akte.
- Pensioenverevening De verdeling van het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd, bij een scheiding.
- Perceel Een afgebakend stuk grond zoals het Kadaster het kent, met een eigen nummer.
- Periodiek verrekenbeding De afspraak in huwelijkse voorwaarden om jaarlijks te verrekenen wat er van het inkomen overblijft. In de praktijk gebeurt dat zelden.
- Personalia De persoonsgegevens die in een akte worden opgenomen: naam, geboortedatum, adres en burgerlijke staat.
- Personeelsfonds Een fonds waaruit een werkgever en werknemers samen uitkeringen doen bij bijzondere omstandigheden.
- Personeelsvereniging De vereniging van medewerkers die de gezamenlijke activiteiten binnen een bedrijf organiseert.
- Personeelsvertegenwoordiging De lichtere variant van de ondernemingsraad, voor bedrijven met minder werknemers.
- Personen- en familierecht Het rechtsgebied over afstamming, huwelijk, gezag en bescherming van meerderjarigen — boek 1 van het Burgerlijk Wetboek.
- Personenvennootschap De verzamelnaam voor maatschap, vof en cv — en de naam van de nieuwe wettelijke regeling die deze drie vervangt door de openbare en de stille vennootschap.
- Plaatsvervulling De kinderen van een erfgenaam nemen zijn plaats in als hij eerder is overleden of de nalatenschap verwerpt.
- Poortwachtersheffing De post op de nota voor de verplichte controles die de notaris vóór elke akte moet doen.
- Preferentsaandeel Een aandeel dat voorrang heeft bij de winstuitkering, meestal tegen een vast percentage en met weinig zeggenschap.
- Prioriteitsaandeel Een aandeel met extra zeggenschap: de houder mag bepaalde besluiten goedkeuren of voordrachten doen.
- Projectnotaris De notaris die de ontwikkelaar voor een heel nieuwbouwproject heeft aangewezen en die alle leveringen in dat project verzorgt.
- Protocol (notarieel) Het archief van een notaris: alle originele akten die hij heeft gepasseerd. Bij een opvolging gaat het over naar de nieuwe notaris.
Q
- Quasi-legaat Een regeling die pas bij je overlijden werkt maar niet in je testament staat, zoals een verblijvingsbeding. De wet behandelt haar deels als legaat.
- Quasi stiefkind Het kind van een partner met wie niet is getrouwd. Erfrechtelijk staat het buitenspel; fiscaal kan het soms wel als kind gelden.
- Quorum Het minimumaantal dat aanwezig of vertegenwoordigd moet zijn om rechtsgeldig te kunnen besluiten.
R
- Raad van commissarissen (rvc) Het orgaan dat toezicht houdt op het bestuur van een vennootschap en het met raad terzijde staat.
- Raad van Toezicht Het orgaan dat bij een stichting of vereniging toezicht houdt op het bestuur.
- Raad voor de Kinderbescherming De instantie die onderzoek doet en de rechter adviseert wanneer de belangen van een kind in het geding zijn.
- Rampenclausule De bepaling in een testament die regelt wat er gebeurt als je erfgenamen tegelijk met jou overlijden.
- Recherche Het onderzoek dat de notaris vóór de overdracht doet: wie is de eigenaar, rust er een hypotheek of beslag op, en mag de verkoper wel verkopen?
- Rechtbank De rechterlijke instantie waar een zaak in eerste aanleg wordt behandeld.
- Rechter-commissaris De rechter die toezicht houdt op een faillissement — en in het strafrecht de rechter die vooraf toestemming geeft.
- Rechtshandeling Een handeling die is gericht op een rechtsgevolg: een koop sluiten, een testament maken, een volmacht geven.
- Rechtskeuze In een akte vastleggen welk land zijn recht op jouw situatie mag toepassen. Bij wonen of bezit over de grens is dat geen formaliteit.
- Rechtspersonen Samenwerkingsverbanden Informatie Nummer RSIN Het nummer waaronder een rechtspersoon bij de overheid bekend is — te vinden in het handelsregister en bij elke ANBI.
- Rechtspersoon Een organisatie die zelfstandig drager is van rechten en plichten, zoals een bv, stichting of vereniging.
- Rechtssysteem Het geheel van wetten, rechters en instanties waarmee in Nederland recht wordt gesproken en gehandhaafd.
- Rechtsvorm De juridische jas van je onderneming: eenmanszaak, vof, bv, stichting of vereniging. Die keuze bepaalt je aansprakelijkheid en je belasting.
- Recht van gebruik en bewoning Een beperkte vorm van vruchtgebruik: je mag in de woning wonen en haar gebruiken, maar niet verhuren.
- Recht van overpad Het recht om over het erf van de buren te gaan om je eigen erf te bereiken; een erfdienstbaarheid die de notaris vastlegt.
- Recreatiewoning Een woning op een vakantiepark of in een recreatiegebied die volgens de regels niet permanent bewoond mag worden.
- Registergoed Een goed waarvan de eigendom alleen overgaat door inschrijving in een openbaar register: grond, gebouwen, schepen en vliegtuigen.
- Register Notariaat Het openbare register van de KNB waarin staat wie er notaris is — en wie niet meer.
- Rente De vergoeding voor het gebruik van geld, uitgedrukt in een percentage per jaar.
- Repertorium Het register waarin de notaris elke akte die hij passeert op volgorde van datum inschrijft.
- Reservefonds (VvE) De spaarpot van een Vereniging van Eigenaren voor groot onderhoud; wettelijk verplicht en gevoed uit de maandelijkse bijdrage.
- Reststrook Het stuk grond dat overblijft nadat een deel van een perceel is verkocht — vaak een smalle strook naast of achter een woning.
- Roerende zaak Alles wat niet onroerend is: een fiets, een auto, de inboedel.
- Royement Het doorhalen van de hypotheekinschrijving bij het Kadaster nadat de lening is afgelost. Daarvoor is een notariële akte nodig.
- Royementsakte De notariële akte waarmee een afgeloste hypotheek uit de registers van het Kadaster wordt gehaald.
S
- Samengesteld gezin Een gezin met kinderen uit eerdere relaties. Erfrechtelijk de situatie waarin het vaakst misgaat wat niemand bedoelde.
- Samenlevingscontract Een notariële akte waarin samenwoners vastleggen wat van wie is en hoe ze de kosten delen. Erven van elkaar doe je er niet mee.
- SBBI Een sociaal belang behartigende instelling: een club die vooral het belang van haar eigen leden dient, zoals een sportvereniging.
- Schenkbelasting De belasting die de ontvanger van een schenking betaalt over wat hij krijgt boven de vrijstelling.
- Schenker Degene die de schenking doet. Wie dat is, bepaalt de vrijstelling en het tarief van de schenkbelasting.
- Schenking Iemand ten koste van je eigen vermogen bevoordelen. Het is een overeenkomst, dus de ander moet de schenking aanvaarden.
- Schenking aanvaarden Een schenking komt pas tot stand als de ontvanger haar aanvaardt. Weigeren mag, en gebeurt soms met goede reden.
- Schenking onder bewind Een schenking waarbij een bewindvoerder het geschonken vermogen beheert, zodat de ontvanger er niet vrij over kan beschikken.
- Schenking op papier Je erkent een bedrag schuldig aan je kind terwijl het geld op jouw rekening blijft. Bij je overlijden verlaagt die schuld de nalatenschap.
- Schuldeiser Degene die van een ander iets te vorderen heeft — meestal geld.
- Schuldenaar Degene die aan een ander moet betalen of presteren.
- Schuldigerkenning uit vrijgevigheid De juridische naam voor een schenking op papier: je erkent uit vrijgevigheid een bedrag schuldig aan iemand.
- Schuldsanering De wettelijke regeling waarmee iemand met problematische schulden na een aantal jaren met een schone lei verder kan.
- Sleutelverklaring De afspraak dat je vóór de overdracht al in de woning mag. Zij lijkt onschuldig, maar legt het risico bij jou.
- Som ineens Een bedrag waarop een kind of een verzorger na een overlijden aanspraak kan maken, ook tegen de wil van de erflater in.
- Spiegeltestament Twee testamenten die elkaars spiegelbeeld zijn: partners regelen ieder in hun eigen akte hetzelfde voor elkaar.
- Splitsingsakte De notariële akte waarmee een gebouw in appartementsrechten wordt verdeeld. Daarin staat wat van wie is en hoe groot ieders aandeel is.
- Splitsingsreglement De spelregels bij de splitsingsakte: wat mag je met je appartement, waarvoor is de VvE verantwoordelijk en hoe wordt er vergaderd.
- Spoedtestament Een testament dat met grote haast wordt gemaakt, bijvoorbeeld aan een ziekbed.
- Staat van aanbrengsten De lijst bij huwelijkse voorwaarden waarop staat wat ieder aan het begin meebracht. Jaren later is dat het enige bewijs.
- Staat van Inlichtingen Het overzicht met gemeentelijke gegevens over een pand dat de notaris opvraagt voordat hij het levert.
- Stappenplan beoordeling wilsbekwaamheid De richtlijn van de notarissen voor de vraag of iemand nog begrijpt wat hij tekent, en wanneer een arts erbij moet komen.
- Startersaftrek Een extra aftrekpost bovenop de zelfstandigenaftrek, voor ondernemers in hun eerste jaren.
- Startersvrijstelling (overdrachtsbelasting) De eenmalige vrijstelling van overdrachtsbelasting voor kopers onder de 35 die zelf in de woning gaan wonen.
- Statutaire doelstelling De omschrijving in de statuten van waarvoor de rechtspersoon er is. Handelen buiten dat doel kan gevolgen hebben.
- Statutaire naam De officiële naam van een rechtspersoon zoals hij in de statuten staat — vaak een andere dan de naam op de gevel.
- Statutaire zetel De gemeente die in de statuten staat als vestigingsplaats van de rechtspersoon. Dat hoeft niet het adres te zijn waar je werkt.
- Statuten De spelregels van een rechtspersoon: het doel, de zetel, de bevoegdheden van het bestuur en hoe besluiten worden genomen.
- Statutenwijziging Het aanpassen van de statuten van een rechtspersoon. Dat kan alleen bij de notaris.
- Stemrecht Het recht om in de algemene vergadering mee te beslissen. Meestal hoort er bij elk aandeel één stem.
- Stemrechtloze aandelen Aandelen in een bv die wel recht geven op winst, maar geen stem in de aandeelhoudersvergadering.
- Stichting Een rechtspersoon zonder leden en zonder winstoogmerk, opgericht om een bepaald doel te verwezenlijken.
- Stichting Administratiekantoor (STAK) De stichting die aandelen houdt en daarvoor certificaten uitgeeft. Het stemrecht blijft bij de stichting, de opbrengst gaat naar de certificaathouders.
- Stichting Certificering Executeurs Een particuliere organisatie die beroepsmatige executeurs toetst en in een register opneemt.
- Stichting derdengelden Een aparte stichting die geld van cliënten bewaart, gescheiden van het vermogen van het kantoor.
- Stichting preferente aandelen Een beschermingsstichting die bij een dreigende overname preferente aandelen kan nemen en zo tijd koopt.
- Stichting prioriteitsaandelen Een stichting die de prioriteitsaandelen houdt, zodat bijzondere zeggenschap niet bij één persoon ligt.
- Stichtingsbestuur Het orgaan dat een stichting bestuurt — en dat bij een stichting vaak zonder tegenspel zit.
- Stichtingsplan Het plan achter een stichting: wat zij wil bereiken, hoe zij dat doet en waarvan zij het betaalt.
- Stiefkind Het kind van je partner dat niet jouw eigen kind is. Zonder testament of adoptie erft een stiefkind niets van zijn stiefouder.
- Storting Het betalen op de aandelen die bij de oprichting of bij een emissie worden uitgegeven.
- Studieschenking Een schenking aan een kind voor een dure studie, waarvoor een eenmalig verhoogde vrijstelling geldt.
- Successiebelasting De oude naam voor de erfbelasting. Sinds 2010 heet dezelfde belasting erfbelasting.
- Successiewet De wet waarin de erfbelasting en de schenkbelasting zijn geregeld: wie betaalt, hoeveel en welke vrijstellingen er zijn.
- Surseance van betaling Tijdelijk uitstel van betaling, bedoeld om een onderneming die in de knel zit adem te geven.
T
- Taxatierapport Het rapport van een onafhankelijke taxateur over de waarde van een woning; de bank eist het voordat hij een hypotheek verstrekt.
- Tegenstrijdig belang Een bestuurder heeft een persoonlijk belang dat botst met dat van de vennootschap. Dan mag hij niet meebeslissen.
- Testament De notariële akte waarin je vastlegt wat er na je overlijden met je vermogen gebeurt. Zonder testament bepaalt de wet wie er erft.
- Testamentair bewind Een bepaling in een testament waardoor een bewindvoerder het geërfde vermogen beheert, bijvoorbeeld tot een kind een bepaalde leeftijd heeft.
- Testamentair erfrecht Het erfrecht zoals het geldt als er een testament is. Daarin kun je ver afwijken van wat de wet regelt.
- Testamentaire stichting Een stichting die pas bij het overlijden ontstaat, opgericht op grond van een bepaling in het testament.
- Testateur Degene die een testament maakt. Zolang hij wilsbekwaam is, kan hij het altijd weer wijzigen.
- Testeervrijheid De vrijheid om zelf te bepalen wie je vermogen krijgt. Groot, maar niet onbeperkt: kinderen houden recht op hun legitieme portie.
- Toegevoegd notaris Een ervaren kandidaat-notaris die wél akten mag passeren, maar onder verantwoordelijkheid van de notaris werkt.
- Toerekening van schuld De vraag of iemand voor een fout verantwoordelijk kan worden gehouden — en niet alleen óf er een fout is gemaakt.
- Transportakte Een ander woord voor de leveringsakte: de notariële akte waarmee een woning op naam van de koper wordt gezet.
- Trouwboekje Het boekje dat je bij je huwelijk kunt krijgen. Het is een aandenken, geen officieel bewijsstuk.
- Trouwen Het sluiten van een huwelijk — de stap die vermogen, erfrecht en belasting in één keer verandert.
- Tuchtrecht Het klachtrecht voor het notariaat: de kamer voor het notariaat beoordeelt of een notaris zijn werk goed heeft gedaan.
- Turboliquidatie Een rechtspersoon zonder bezittingen in één keer opheffen. Sinds 2023 moet het bestuur wel verantwoording afleggen.
- Tweetrapsmaking Je vermogen gaat eerst naar de ene erfgenaam en daarna, bij diens overlijden, naar de volgende die jij hebt aangewezen.
- Tweetrapstestament Een testament waarin een tweetrapsmaking is opgenomen: eerst erft de een, daarna wat er over is de ander.
U
- UBO (uiteindelijk belanghebbende) De natuurlijke persoon achter een onderneming of stichting. De notaris moet vaststellen wie dat is voordat hij een akte passeert.
- Uitdelingslijst De lijst waarop de curator zet wie er van de opbrengst van een faillissement wat krijgt.
- Uiterste wil of uiterste wilsbeschikking De wettelijke term voor wat wij een testament noemen: een beschikking die pas werkt na je overlijden.
- Uitkeringsverbod De rem op uitkeren: bij een stichting een verbod op winstuitkering, bij een bv een toets of er nog genoeg overblijft.
- Uitsluitingsclausule De bepaling waarmee je vastlegt dat wat je schenkt of nalaat privé blijft van de ontvanger, en dus buiten een gemeenschap van goederen valt.
- Uitsluiting van Aansprakelijkheid U.A. De letters U.A. achter de naam van een coöperatie: de leden hoeven bij een tekort niets bij te dragen.
- Uittreksel handelsregister Een officieel afschrift uit het register van de KVK waarmee je aantoont dat en hoe je onderneming is ingeschreven.
- Uitvaart De begrafenis of crematie. Wie de opdracht geeft is zelf betalingsplichtig, ook al zijn de kosten een schuld van de nalatenschap.
- Uitvaartverzekering Een verzekering die de uitvaart betaalt of verzorgt — en die meestal buiten de nalatenschap om loopt.
- Uitvaartwens Vastleggen hoe je uitvaart eruit moet zien, zodat nabestaanden niet hoeven te raden.
V
- Vacatiegeld Een vaste vergoeding per bijgewoonde vergadering — de enige beloning die een ANBI-bestuurder mag krijgen.
- Vaderschapstest (DNA) Een DNA-onderzoek waarmee kan worden vastgesteld of iemand de vader van een kind is.
- Vaststellingsovereenkomst Een overeenkomst waarmee partijen een geschil of een onzekerheid definitief beslechten door vast te leggen wat tussen hen geldt.
- Vaststellingsovereenkomst Inboedel Een afspraak op papier over wie welke spullen krijgt, waarmee de verdeling definitief is.
- Vennootschap onder firma (vof) De vof: twee of meer ondernemers die onder een gemeenschappelijke naam samenwerken. Iedere vennoot is hoofdelijk aansprakelijk.
- Vennootschapsbelasting De belasting die een rechtspersoon over haar winst betaalt, daar waar een natuurlijk persoon inkomstenbelasting betaalt.
- Verblijvingsbeding De afspraak in een samenlevingscontract dat de gezamenlijke spullen bij overlijden naar de achterblijvende partner gaan.
- Verborgen gebrek Een gebrek aan de woning dat bij de koop niet zichtbaar was en het normale gebruik in de weg staat.
- Vereffenaar Degene die een nalatenschap afwikkelt volgens de wettelijke regels: schulden inventariseren, schuldeisers oproepen en betalen.
- Vereffenaar bij een rechtspersoon Degene die na een ontbindingsbesluit de zaken van een rechtspersoon afwikkelt.
- Vereffening van een nalatenschap De formele afwikkeling van een erfenis volgens de wet: schulden inventariseren, schuldeisers oproepen en betalen voordat de erfgenamen iets krijgen.
- Vereniging Een rechtspersoon met leden die samen een doel nastreven. Met een notariële akte krijgt zij volledige rechtsbevoegdheid.
- Vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid Een vereniging die zonder notaris is opgericht. Zij bestaat wel, maar de bestuurders zijn er persoonlijk aansprakelijk.
- Verenigingsbestuur Het bestuur van een vereniging, benoemd door de leden en aan hen verantwoording schuldig.
- Vereniging van Eigenaren (VvE) De vereniging waarvan alle appartementseigenaars in een gebouw lid zijn. Zij beheert het gebouw en int de maandelijkse bijdrage.
- Vergoedingsrecht De aanspraak die een echtgenoot krijgt als zijn privégeld is gebruikt voor iets van de ander of van hen samen.
- Verjaring Het verstrijken van tijd waardoor een recht niet meer kan worden afgedwongen — of juist ontstaat.
- Verklaring Omtrent Gedrag De VOG: een verklaring van het ministerie dat er geen strafrechtelijke bezwaren zijn tegen wat iemand gaat doen.
- Verklaring Omtrent het Gedrag Rechtspersonen De VOG voor een onderneming in plaats van voor een persoon — met een blik op iedereen die er invloed heeft.
- Verklaring van erfrecht De notariële verklaring waarin staat wie de erfgenamen zijn en wie namens hen mag optreden. Banken vragen erom.
- Verklaring van executele Een notariële verklaring waarin staat dat iemand executeur is en wat hij mag. Banken vragen erom voordat ze meewerken.
- Verklaring voor recht Een uitspraak waarin de rechter vaststelt hoe de rechtsverhouding ligt, zonder iemand tot iets te veroordelen.
- Verkrijgende verjaring Wie een stuk grond lang genoeg in bezit heeft, kan er eigenaar van worden — ook zonder akte. De notaris legt dat vast in een akte van verjaring.
- Verkrijging door de Staat Wat er met een nalatenschap gebeurt als er werkelijk geen erfgenaam te vinden is.
- Verlijden Het notariële woord voor het opmaken en ondertekenen van een akte: een akte wordt 'verleden' voor de notaris.
- Vermogen Alles wat iemand heeft min alles wat hij schuldig is.
- Vermogensrendementsheffing De belasting over vermogen in box 3 — jarenlang berekend over een verondersteld rendement in plaats van het werkelijke.
- Vernietigbaarheid Een rechtshandeling die geldig is totdat iemand haar met succes aantast — anders dan nietigheid, die vanzelf geldt.
- Verrekening Twee schulden tegen elkaar wegstrepen — en in huwelijkse voorwaarden: afrekenen wat er samen is opgebouwd.
- Verschot Kosten die de notaris voor jou voorschiet en doorberekent, zoals de kosten van het Kadaster of een uittreksel.
- Versterferfdeel Het deel van de nalatenschap dat iemand volgens de wet krijgt, zonder dat er een testament aan te pas komt.
- Versterferfrecht Wat de wet regelt als er geen testament is: wie erft er dan, en in welke volgorde.
- Verzilverhypotheek Een lening voor oudere huiseigenaren die de overwaarde van hun huis opnemen zonder maandelijks af te lossen.
- Verzoekschrift De manier waarop een zaak bij de rechter wordt aangebracht als er niemand wordt gedagvaard.
- Verzorgingsvruchtgebruik Het recht van de langstlevende echtgenoot om de woning en de inboedel te blijven gebruiken als het testament hem of haar heeft onterfd of tekortdoet.
- VIS Verificatie Identificatie Systeem Het register waarin staat welke paspoorten en identiteitskaarten zijn vermist of ongeldig verklaard.
- Volmacht De bevoegdheid die je aan iemand geeft om namens jou te handelen. Voor de verkoop van een woning moet die volmacht notarieel zijn.
- Vonnis De uitspraak van de rechter in een zaak die met een dagvaarding is begonnen.
- Voogd Degene die de zorg en het gezag over je minderjarige kinderen krijgt als jij er niet meer bent.
- Voogdbenoeming Het aanwijzen van een voogd voor je minderjarige kinderen, in je testament of in het gezagsregister.
- Voogdij Het gezag over een minderjarige door iemand anders dan zijn ouders.
- Voogdijregister Het register waarin wordt vastgelegd wie het gezag over een kind heeft — en wie er voogd wordt als de ouders wegvallen.
- Voogdijtestament Een testament waarin je vooral één ding regelt: wie er voor je kinderen zorgt als jij er niet meer bent.
- Vooroverlijden Het geval dat een erfgenaam eerder overlijdt dan degene van wie hij zou erven. Zijn kinderen komen dan meestal in zijn plaats.
- Voortzettingsbeding De afspraak in een vof of maatschap dat de overblijvende vennoten de onderneming mogen voortzetten als er een wegvalt.
- Vormerkung De inschrijving van de koopovereenkomst in de openbare registers. Die beschermt de koper een half jaar lang tegen bijvoorbeeld beslag of een faillissement van de verkoper.
- Vrijheid van godsdienst Het grondrecht om je eigen geloof of levensovertuiging te hebben en daarnaar te leven.
- Vrijheid van vereniging Het grondrecht om je met anderen te verenigen — de grondslag onder elke vereniging.
- Vrij op naam Vrij op naam (v.o.n.) betekent dat de kosten van de overdracht al in de vraagprijs zitten en dat de verkoper ze betaalt.
- Vrijstelling Het bedrag waarover je geen erf- of schenkbelasting betaalt. Hoe hoog die is, hangt af van je relatie tot de overledene of de schenker.
- Vrij van recht Een legaat waarbij de erfbelasting niet door de ontvanger wordt betaald maar uit de nalatenschap komt.
- Vruchtgebruik Het recht om iets van een ander te gebruiken en er de opbrengst van te genieten — bijvoorbeeld in een huis blijven wonen dat van de kinderen is.
W
- Waarborgsom Het bedrag dat de koper na het tekenen van de koopovereenkomst bij de notaris stort als zekerheid dat hij zijn afspraken nakomt.
- Wederzijds testament Een andere naam voor spiegeltestamenten: twee aparte akten waarin partners hetzelfde voor elkaar regelen.
- Werkkostenregeling De regeling waarmee een werkgever onbelast vergoedingen en verstrekkingen aan zijn personeel kan geven, binnen een vrije ruimte.
- Werkmaatschappij De bv waarin de onderneming daadwerkelijk wordt uitgeoefend, met de holding als aandeelhouder.
- Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR) De wet die sinds 2021 het bestuur en toezicht van stichtingen, verenigingen en coöperaties gelijktrekt met dat van de bv en de nv.
- Wet excessief lenen De wet die een dga belasting laat betalen in box 2 zodra hij boven een drempel geld leent van zijn eigen bv.
- Wet homologatie onderhands akkoord (WHOA) De wet die een onderneming in zwaar weer laat afspreken met haar schuldeisers, met goedkeuring van de rechter, om een faillissement te voorkomen.
- Wet op de Lijkbezorging De wet die bepaalt wat er na een overlijden met het lichaam moet gebeuren, en binnen welke termijnen.
- Wet op het notarisambt De wet die het notarisambt regelt: benoeming, geheimhouding, de verplichte dienstverlening en het toezicht.
- Wettelijke Aansprakelijkheid W.A. De letters W.A. achter de naam van een coöperatie: de leden staan voor gelijke delen in voor een tekort.
- Wettelijke beloning executeur Wat een executeur krijgt als het testament er niets over zegt: een percentage van het vermogen, vastgelegd in de wet.
- Wettelijk erfdeel Het deel waarop een kind recht houdt, ook als het is onterfd: de helft van wat het zonder testament zou hebben geërfd, in geld.
- Wettelijke verdeling erfenis De regeling die geldt als iemand met een echtgenoot en kinderen overlijdt zonder testament: de partner krijgt alles, de kinderen krijgen een vordering.
- Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) De wet die notarissen verplicht hun cliënten te identificeren, de herkomst van geld te onderzoeken en ongebruikelijke transacties te melden.
- Wilsbekwaam Begrijpen wat je tekent en de gevolgen ervan kunnen overzien. De notaris toetst dat bij elke akte.
- Wilsbeschikking Het document waarin iemands wil is vastgelegd — meestal het testament, de uiterste wilsbeschikking.
- Wilsrechten De rechten waarmee een kind bij de wettelijke verdeling alsnog goederen kan opeisen, bijvoorbeeld als de langstlevende hertrouwt.
- Wilsverklaring Een schriftelijke verklaring over de medische zorg die je wel of niet wilt als je het zelf niet meer kunt zeggen.
- Winstoogmerk De bedoeling om winst te maken en die aan de eigenaren uit te keren — juist wat een stichting niet mag.
- Wlz-clausule De bepaling in een testament die de vordering van de kinderen ook opeisbaar maakt als de langstlevende in een zorginstelling wordt opgenomen.
Z
- Zaak In het recht: een tastbaar voorwerp. Een vordering of een aandeel is dat niet — dat is wel een goed.
- Zachte uitsluitingsclausule Een uitsluitingsclausule die alleen werkt bij scheiding: overlijdt je kind, dan mag de partner wél delen in de erfenis of schenking.
- Zelfbewoningsplicht De verplichting om zelf in de gekochte woning te gaan wonen. Verhuren mag dan niet, of alleen met ontheffing.
- Zelfstandigenaftrek Een vast bedrag dat een ondernemer van zijn winst mag aftrekken — als hij genoeg uren in zijn onderneming steekt.
- Zelfstandige zonder personeel ZZP Een ondernemer die voor eigen rekening werkt en niemand in dienst heeft.
- Zetel De plaats waar een rechtspersoon volgens haar statuten is gevestigd — niet noodzakelijk waar zij werkelijk zit.
- Zuiver aanvaarden Een erfenis zonder voorbehoud aannemen. Zitten er schulden in, dan moet je die uit je eigen vermogen betalen.
- ZZP-Coöperatie Een coöperatie van zelfstandigen die samen opdrachten verwerven of voorzieningen inkopen, zonder hun zelfstandigheid op te geven.
Toch nog een vraag over jouw situatie?
Vraag gratis offertes aan bij notarissen in jouw regio en stel je vraag direct aan meerdere kantoren.
- 100% gratis
- Vrijblijvend
- Reactie binnen enkele werkdagen