A

• Aandeel Een deelneming in het kapitaal van een bv of nv. Een aandeel geeft recht op stemrecht, op winst of op allebei.
• Aandeelhouder Een aandeelhouder houdt aandelen in een vennootschap. Lees meer over de rechten en verplichtingen van de aandeelhouder.
• Aandeelhoudersbesluit Een besluit dat de aandeelhouders samen nemen, bijvoorbeeld het vaststellen van de jaarrekening of een statutenwijziging.
• Aandeelhoudersovereenkomst De afspraken die aandeelhouders onderling maken, naast de statuten. Anders dan de statuten blijft deze overeenkomst privé.
• Aandeelhoudersregister Het register waarin staat wie de aandeelhouders van een vennootschap zijn en hoeveel aandelen ieder van hen heeft.
• Aandeelhoudersvergadering De vergadering waarin de aandeelhouders samen besluiten nemen. Zij is het hoogste orgaan van de vennootschap.
• Aandelen afstempelen Het verlagen van de nominale waarde van de aandelen. Daarvoor is een statutenwijziging bij de notaris nodig.
• Aandelenemissie (uitgifte) Bij een aandelenemissie geeft een vennootschap nieuwe aandelen uit. Daarvoor is een notariële akte nodig.
• Aandelenoverdracht Het overdragen van aandelen in een bv. Dat kan alleen bij notariële akte, ook tussen familieleden.
• Aanverwant Familie van je echtgenoot of geregistreerd partner. Zonder die relatie was het geen familie van je geweest.
• Aanwas Het erfdeel van een erfgenaam die wegvalt, komt toe aan de andere erfgenamen. Het tegenovergestelde van plaatsvervulling.
• Adoptie Adoptie is het aannemen van een kind.
• Afschrift Een gewaarmerkte kopie van een notariële akte, met de handtekening en het ambtsstempel van de notaris erop.
• Afwikkelingsbewind De aanvulling in een testament waarmee de executeur de nalatenschap ook zelfstandig mag verdelen.
• Agio Wat er bij de uitgifte van een aandeel bovenop de nominale waarde wordt betaald.
• Agioreserve De reserve die ontstaat als er meer op aandelen wordt gestort dan hun nominale waarde. Die reserve kan later worden uitgekeerd.
• Akte De notariële akte: het stuk dat je bij de notaris tekent en dat dwingend bewijs oplevert van wat erin staat.
• Akte benoeming executeur Een executeur benoem je sinds 2003 in een testament, en dus bij notariële akte.
• Akte tot herroeping van een testament De notariële akte waarmee je een eerder testament intrekt, zonder meteen een nieuw testament te maken.
• Akte van verdeling In een akte van verdeling wordt iets verdeeld, bijvoorbeeld een huis of nalatenschap.
• Akte van verjaring De akte waarin de notaris vastlegt dat een stuk grond door verjaring van eigenaar is veranderd — vaak een strook tuingrond.
• Algemene vergadering van aandeelhouders (AVA) Het orgaan waarin de aandeelhouders beslissen: over het bestuur, de jaarrekening en de winstbestemming.
• Algemene vrijstelling (bij schenken) Het bedrag dat je per jaar aan iemand mag schenken zonder dat daarover schenkbelasting hoeft te worden betaald.
• Ambtsgeheim Het ambtsgeheim van de notaris betekent dat hij geheimhoudingsplicht heeft.
• ANBI Een ANBI is een algemeen nut beogende instelling.
• ANBI-register In dit register staan alle rechtspersonen opgenomen die voldoen aan de ANBI regels van de belastingdienst.
• Antispeculatiebeding De verplichting om een woning een aantal jaren niet met winst door te verkopen. Je komt het tegen bij nieuwbouw en bij gemeentegrond.
• Apostille Een stempel van de rechtbank waarmee een Nederlands document in het buitenland wordt erkend.
• Appartementseigenaar De eigenaar van een appartementsrecht. Hij is automatisch lid van de vereniging van eigenaars en betaalt daaraan maandelijks mee.
• Appartementsrecht Wat je koopt als je een appartement koopt: een aandeel in het gebouw plus het exclusieve recht om jouw woning te gebruiken.
• Arrondissement Het gebied van een rechtbank. Voor de notaris bepaalt het onder meer welke kamer voor het notariaat een klacht behandelt.
• Authentieke akte Een akte die door een notaris of een andere bevoegde ambtenaar is opgemaakt. Zij levert dwingend bewijs van wat erin staat.
• AVG en de notaris De privacywet die ook voor de notaris geldt. Hij mag registers raadplegen als zijn werk daarom vraagt, maar niet uit nieuwsgierigheid.

B

• Bankgarantie De garantie van een bank dat de koper zijn verplichting uit de koopovereenkomst nakomt. De notaris controleert of zij op tijd is afgegeven.
• Bankhypotheek Een hypotheek die niet voor één lening geldt maar voor alles wat je aan die bank schuldig bent of nog wordt.
• Basisregistratie Personen De BRP: de administratie van de gemeenten met de persoonsgegevens van inwoners. De notaris mag die voor zijn werk raadplegen.
• Bedenktijd (bij een woningkoop) De drie dagen waarin je als particuliere koper de koop van een woning kunt ontbinden, zonder dat je hoeft uit te leggen waarom.
• Begiftigde Degene die de schenking ontvangt. Hij is ook degene die de schenkbelasting betaalt.
• Begrafenisexecuteur Een executeur met beperkte bevoegdheden: hij regelt alleen de uitvaart.
• Beheersexecuteur De executeur met beheersbevoegdheid: hij beheert de nalatenschap, betaalt de schulden en doet de aangifte, maar verdeelt niet.
• Belehrungsplicht of zorgplicht De plicht van de notaris om uit te leggen wat je tekent en wat de gevolgen daarvan zijn. Hij mag je niet zomaar iets laten ondertekenen.
• Beneficiair aanvaarden Aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving: je erft alleen als er na aftrek van de schulden iets overblijft.
• Beperkt recht Een recht dat is afgeleid van het eigendom van een ander, zoals erfpacht, opstal, vruchtgebruik of hypotheek.
• Beschermingsbewind Bewind dat de kantonrechter instelt over het vermogen van iemand die daar zelf niet meer voor kan zorgen.
• Beschikkingsbevoegdheid Mag je over een goed beschikken — het verkopen, weggeven of bezwaren? De notaris zoekt dat vóór elke overdracht uit.
• Beslag Een schuldeiser laat vastleggen dat hij zich op een woning of een bankrekening kan verhalen. Een beslag op een woning staat in de openbare registers.
• Besloten vennootschap (bv) De bv: een rechtspersoon met aandelen, opgericht bij notariële akte. De bestuurder is in beginsel niet met zijn privévermogen aansprakelijk.
• Bestuur (BV en NV) Het orgaan dat de vennootschap leidt en vertegenwoordigt, bestaande uit één of meer bestuurders.
• Bestuurder Degene die de rechtspersoon bestuurt en vertegenwoordigt. Wie bestuurder is, staat in het handelsregister.
• Bestuurdersaansprakelijkheid Wanneer een bestuurder privé kan worden aangesproken voor schulden van de rechtspersoon. Daarvoor is meer nodig dan een verkeerde inschatting.
• Bewijskracht Hoe zwaar een stuk weegt als bewijs. Een notariële akte levert dwingend bewijs van wat de notaris heeft waargenomen.
• Bewind Het beheer van iemands vermogen door een ander, ingesteld door de kantonrechter of vastgelegd in een testament.
• Bewindvoerder Degene die het vermogen van een ander beheert: benoemd door de kantonrechter of aangewezen in een testament.
• Bezit Een zaak voor jezelf houden alsof zij van jou is. Bezit is iets anders dan eigendom, en dat verschil kan uitmaken.
• Bloedverwant Iemand met wie je door geboorte verwant bent: je ouders, kinderen, broers, zussen, ooms en neven. Anders dan een aanverwant.
• Blokkeringsregeling De bepaling in de statuten die regelt aan wie een aandeelhouder zijn aandelen mag verkopen — meestal eerst aan zijn medeaandeelhouders.
• Bloot eigendom Je bent eigenaar, maar iemand anders mag de zaak gebruiken. De keerzijde van vruchtgebruik.
• Boedelberedderaar De naam die het erfrecht van vóór 2003 gaf aan de executeur. Hij mocht de nalatenschap beheren, maar niet verdelen.
• Boedelbeschrijving Een boedelbeschrijving is een beschrijving van het vermogen van een erflater op het moment van overlijden.
• Boedelkosten De kosten die bij het afwikkelen van een nalatenschap horen. Ze gaan van de nalatenschap af, vóórdat de erfgenamen iets krijgen.
• Boedelnotaris De notaris die de afwikkeling van een nalatenschap begeleidt: de erfgenamen in kaart brengt, de boedel beschrijft en de verdeling vastlegt.
• Boedelregister Het register bij de rechtbank waarin staat of erfgenamen beneficiair hebben aanvaard of hebben verworpen.
• Bureau Financieel Toezicht (BFT) De toezichthouder die controleert of notariskantoren financieel gezond zijn en of zij zich aan de Wwft houden.
• Burgerservicenummer Je persoonlijke nummer bij de overheid. De notaris neemt het op in akten en gebruikt het om registers te raadplegen.
• BV i.o. De bv in oprichting: de periode waarin je al zaken doet terwijl de notariële akte nog moet worden getekend.

C

• Canon De vergoeding die je bij erfpacht betaalt voor het gebruik van de grond, meestal per jaar.
• Centraal Levenstestamentenregister (CLTR) Het register waarin notarissen vastleggen dát er een levenstestament is en waar het ligt.
• Centraal Testamentenregister Het register waarin staat óf iemand een testament heeft en bij welke notaris. Wat erin staat, is er niet uit op te vragen.
• Certificaat van een aandeel Je hebt het economische belang bij een aandeel, maar het stemrecht ligt bij een stichting. Zo scheid je zeggenschap van geld.
• Codicil Een handgeschreven, gedateerd en ondertekend briefje waarin je bepaalde spullen aan iemand nalaat. Voor geld of een woning kan het niet.
• Comparant Degene die voor de notaris verschijnt om een akte te ondertekenen.
• Compos mentis Een ander woord voor wilsbekwaam: begrijpen wat je doet en de gevolgen ervan overzien.
• Conceptakte Het ontwerp van de akte dat je vooraf krijgt om te controleren. Aan een concept kun je nog geen rechten ontlenen.
• Coöperatie Een vereniging die overeenkomsten sluit met en voor haar leden, bijvoorbeeld om samen in te kopen of energie op te wekken.
• Curandus Degene die onder curatele is gesteld. Hij is handelingsonbekwaam en kan zelf geen geldige overeenkomsten meer sluiten.
• Curatele De zwaarste beschermingsmaatregel: iemand mag geen rechtshandelingen meer zelfstandig verrichten, niet over geld en niet over zijn persoon.
• Curator Degene die door de rechter is benoemd om zowel de financiële als de persoonlijke zaken van iemand onder curatele te behartigen.

D

• Dagtekening De datum die in de akte staat. Bij een notariële akte staat die datum vast en dat is een van de redenen dat zij zoveel bewijskracht heeft.
• Decharge De kwijting die de aandeelhouders of leden aan het bestuur verlenen voor het gevoerde beleid over een boekjaar.
• Derdengeldenrekening De aparte bankrekening waarop de notaris geld van cliënten beheert. Dat geld is afgescheiden van het vermogen van het kantoor.
• Dertig dagenclausule De bepaling dat iemand alleen erft als hij je met dertig dagen overleeft. Zo voorkom je dat je vermogen door twee nalatenschappen heen loopt.
• Directeur-grootaandeelhouder (dga) De dga: iemand die zowel bestuurder is van zijn bv als een aanmerkelijk belang in de aandelen heeft.
• Dividend De uitkering van winst aan de aandeelhouders. Het bestuur moet eerst toetsen of de vennootschap haar schulden kan blijven betalen.
• Domicilie Het adres waar je voor een bepaalde zaak officieel geacht wordt te wonen. In akten wordt daar vaak domicilie gekozen bij het notariskantoor.
• Donorcodicil Het oude papieren kaartje voor orgaandonatie. Sinds het Donorregister bestaat, leg je je keuze daar vast.

E

• Echtscheidingsbeschikking De uitspraak van de rechter waarmee een huwelijk wordt ontbonden. Pas na inschrijving bij de gemeente ben je gescheiden.
• Echtscheidingsconvenant De schriftelijke afspraken die partners bij een scheiding maken over vermogen, alimentatie en pensioen.
• Economische eigendom Je draagt het risico en de waardeverandering van een woning zonder dat je juridisch eigenaar bent. Voor de belasting kan dat al een verkrijging zijn.
• Eigendom Het meest omvattende recht dat je op een zaak kunt hebben. Alle andere rechten zijn ervan afgeleid.
• Eigendomsakte De akte waaruit blijkt dat de woning van jou is. Formeel is dat je afschrift van de leveringsakte.
• Erfafscheiding De schutting, haag of muur tussen twee percelen. Waar hij staat, zegt niet waar de erfgrens ligt.
• Erfbelasting De belasting die je betaalt over wat je uit een nalatenschap krijgt. Hoeveel dat is, hangt af van je band met de overledene.
• Erfdeel Het aandeel dat een erfgenaam in de nalatenschap heeft, uitgedrukt in een breukdeel van het geheel.
• Erfdienstbaarheid Een recht dat op de ene grond rust ten gunste van de andere, bijvoorbeeld een recht van overpad naar de openbare weg.
• Erfenis Wat je krijgt uit de nalatenschap van iemand die is overleden. Bezittingen en schulden komen samen op je af.
• Erfenis aanvaarden Ja zeggen tegen een erfenis. Dat kan zuiver — met de schulden erbij — of beneficiair, en die keuze is niet terug te draaien.
• Erfenis verwerpen Nee zeggen tegen een erfenis. Je krijgt niets en bent niet aansprakelijk voor de schulden — maar je kinderen komen dan in jouw plaats.
• Erfgenaam Wie het vermogen van de overledene krijgt — met de schulden erbij. Erfgenamen volgen uit het testament of, als dat er niet is, uit de wet.
• Erfgrens De grens tussen twee percelen. Het Kadaster houdt bij waar die ligt; een schutting staat er niet altijd precies op.
• Erflater Degene die is overleden en van wie de nalatenschap wordt afgewikkeld.
• Erfpacht Je mag de grond van een ander gebruiken alsof hij van jou is, en betaalt daarvoor meestal een jaarlijkse vergoeding: de canon.
• Erfrecht Het deel van de wet dat regelt wat er met iemands vermogen gebeurt na zijn overlijden.
• Erfstelling De bepaling in een testament waarmee je iemand tot erfgenaam benoemt, voor het geheel of voor een deel.
• Estate planning Vooruit nadenken over de overdracht van je vermogen: schenken, een testament en de fiscale gevolgen daarvan in samenhang bekijken.
• Europese Erfrechtverordening De Europese regels die bepalen welk recht geldt en welke rechter bevoegd is bij een nalatenschap met een buitenlandse kant.
• Executeur Degene die de nalatenschap afwikkelt. In het testament staat welke van de drie soorten executeur het is.
• Executeur-testamentair De oude naam voor de executeur: degene die in een testament is aangewezen om de nalatenschap af te wikkelen.
• Executoriale titel Een stuk waarmee een schuld kan worden ingevorderd zonder tussenkomst van de rechter, zoals een vonnis of de grosse van een notariële akte.
• Executoriale verkoop De gedwongen verkoop van een woning door de hypotheekhouder als de lening niet meer wordt betaald. Ook wel veiling genoemd.

F

• Faillissement De toestand waarin een schuldenaar is opgehouden te betalen. Een curator neemt het beheer over en verdeelt wat er is onder de schuldeisers.
• Familiehypotheek Lenen van je ouders in plaats van bij de bank, met de woning als onderpand. De notaris legt het vast in een hypotheekakte.
• Finaal verrekenbeding In de huwelijkse voorwaarden staat dat jullie aan het eind afrekenen alsof er wél een gemeenschap was.
• Financieringsvoorbehoud De ontbindende voorwaarde in de koopovereenkomst die je van de koop af helpt als je de hypotheek niet rondkrijgt.
• Fiscaal partnerschap Voor de Belastingdienst samen als partners gelden. Dat scheelt in de aangifte en in de vrijstellingen voor erf- en schenkbelasting.
• Flex BV De bv zoals die sinds 2012 bestaat: zonder minimumkapitaal en met veel ruimte om de statuten naar eigen inzicht in te richten.

G

• Gemeenschap van goederen Wat er samen van jullie is als je trouwt zonder huwelijkse voorwaarden. Sinds 2018 is die gemeenschap beperkt.
• Geplaatst kapitaal Het totaal van de aandelen die daadwerkelijk zijn uitgegeven aan aandeelhouders.
• Geregistreerd partnerschap Een relatievorm die juridisch bijna gelijk is aan het huwelijk, met een paar verschillen in de manier waarop hij eindigt.
• Geschillencommissie Notariaat De commissie waar je terechtkunt bij een geschil met je notaris over de declaratie of de dienstverlening.
• Gestort kapitaal Het deel van het geplaatste kapitaal dat de aandeelhouders daadwerkelijk hebben betaald.
• Gevolmachtigde Degene die op grond van een volmacht namens een ander mag handelen.
• Gezagsregister Het register bij de rechtbank waarin staat wie het gezag over een kind heeft. Je kunt er ook een voogd in laten aantekenen.
• Gift Iemand zonder tegenprestatie bevoordelen. Elke schenking is een gift, maar niet elke gift is een schenking.
• Gift op papier Een andere naam voor de schenking op papier: schuldig erkennen nu, uitbetalen na je overlijden.
• Goederen De verzamelnaam uit de wet voor alle zaken en alle vermogensrechten — van een lamp tot een aandeel.
• Grafrecht Het recht op een graf, verleend door de gemeente of de begraafplaats. Het loopt een bepaalde tijd en moet worden verlengd.
• Griffierecht Het bedrag dat de rechtbank rekent voor een procedure of een verklaring, bijvoorbeeld bij beneficiair aanvaarden of verwerpen.
• Grosse Een afschrift van een notariële akte met de woorden "In naam van de Koning" erboven. Daarmee kan de schuldeiser direct de deurwaarder inschakelen.

H

• Haags Erfrechtverdrag Het verdrag uit 1989 dat bepaalde welk erfrecht gold bij een internationale nalatenschap. Nederland heeft het in 2015 opgezegd.
• Haags Testamentsvormenverdrag Het verdrag uit 1961 dat bepaalt wanneer een in het buitenland gemaakt testament qua vorm geldig is.
• Handelingsbekwaam Je mag zelfstandig rechtshandelingen verrichten. Minderjarigen en mensen onder curatele zijn dat niet.
• Handelsnaam De naam waaronder je onderneming naar buiten treedt. Die kan afwijken van de statutaire naam van de rechtspersoon.
• Handelsregister Het register van de KVK waarin elke onderneming en rechtspersoon staat, met wie er bevoegd is om te tekenen.
• Handlichting Een minderjarige krijgt van de kantonrechter toestemming om op bepaalde punten als meerderjarige te handelen, bijvoorbeeld om te ondernemen.
• Herroeping Het intrekken van een eerder testament. Je kunt je testament altijd wijzigen zolang je wilsbekwaam bent.
• Hertrouwen van de langstlevende Trouwt de achterblijvende partner opnieuw, dan kan het vermogen naar een andere familie gaan. Daar valt in een testament iets aan te doen.
• Holding Een bv die de aandelen houdt in een andere bv. Zo scheid je het vermogen van de risico's van de onderneming.
• Honorarium Het bedrag dat de notaris voor zijn eigen werk rekent. Dat is het deel van de offerte waarop kantoren van elkaar verschillen.
• Hoofdelijke aansprakelijkheid Ieder van jullie kan voor de hele schuld worden aangesproken, niet alleen voor de helft. Bij een gezamenlijke hypotheek is dat de regel.
• Houdstermaatschappij Een ander woord voor holding: een vennootschap die vooral aandelen in andere vennootschappen houdt.
• Huishoudelijk reglement De huisregels die de VvE zelf vaststelt, bijvoorbeeld over geluid, huisdieren en het gebruik van de gemeenschappelijke ruimtes.
• Huurbeding De bepaling in de hypotheekakte die verbiedt de woning zonder toestemming van de bank te verhuren.
• Huwelijk De verbintenis die je bij de gemeente aangaat. Bij de notaris regel je wat er daarnaast van wie is: de huwelijkse voorwaarden.
• Huwelijksgoederenregister Het openbare register bij de rechtbank waarin huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden worden ingeschreven.
• Huwelijksvoorwaarden Afspraken bij de notaris over wat er tijdens het huwelijk van wie is en wat er bij een scheiding of overlijden gebeurt.
• Hypotheek In het dagelijks spraakgebruik: de lening voor je woning. Juridisch is de hypotheek het zekerheidsrecht dat de bank op je woning krijgt.
• Hypotheekakte De notariële akte waarmee je je woning als onderpand geeft aan de geldverstrekker. Zonder die akte krijg je het geleende geld niet uitbetaald.
• Hypotheekgever Degene die het hypotheekrecht geeft: de eigenaar van de woning, dus de koper die de lening afsluit.
• Hypotheekhouder De hypotheekhouder is houder van een zekerheidsrecht. Die zekerheid wordt verleend voor de terugbetaling van een geldlening.
• Hypotheekrecht Het zekerheidsrecht dat de eigenaar van een woning aan de geldverstrekker geeft. Die mag zich als eerste op de woning verhalen.

I

• Identiteitsbewijs Het document waarmee je je bij de notaris legitimeert. Zonder geldig identiteitsbewijs kan een akte niet worden getekend.
• Ik-opa-testament Een testament waarin grootouders hun kleinkinderen een vordering nalaten, die pas na het overlijden van hun eigen kind wordt uitbetaald.
• Inboedel De spullen in een woning: meubels, apparaten, kleding en sieraden. In een nalatenschap vaak de kleinste post en de grootste bron van gedoe.
• Inbreng van giften De afspraak dat wat een kind bij leven al kreeg, wordt meegeteld bij de verdeling van de erfenis.
• Inkorting Het verminderen van erfstellingen, legaten en giften om een onterfd kind zijn legitieme portie te kunnen betalen.
• Insluitingsclausule Het tegenovergestelde van een uitsluitingsclausule: wat je schenkt of nalaat valt juist wél in de gemeenschap van de ontvanger.

J

• Jaarrekening Het financiële jaarverslag van een rechtspersoon. De aandeelhouders stellen hem vast; bij de KVK wordt hij gedeponeerd.

K

• Kadaster Het register waarin van alle grond en gebouwen in Nederland staat wie welke rechten heeft. De notaris schrijft er zijn akten in.
• Kadastraal perceel Een stuk grond met een eigen kadastrale aanduiding: gemeente, sectie en nummer. Daarmee is precies aan te wijzen wat er wordt verkocht.
• Kadastrale kaart De kaart van het Kadaster met alle percelen van Nederland, hun grenzen en hun nummers.
• Kamer van Koophandel De organisatie die het handelsregister beheert: daarin staat elke onderneming en rechtspersoon in Nederland ingeschreven.
• Kandidaat-notaris Een jurist die op een notariskantoor werkt en het werk voorbereidt, maar zelf geen akten mag passeren.
• Kantonrechter De rechter die gaat over bewind, mentorschap, curatele en voogdij — en over toestemming voor beslissingen namens een ander.
• Kantoorklachtenregeling De klachtenregeling van het notariskantoor zelf. Meestal is dat de eerste stap voordat je ergens anders terechtkunt.
• Kavel Een afgebakend stuk grond, meestal bedoeld om op te bouwen. Bij de aankoop kijkt de notaris ook naar de regels die op de grond rusten.
• Kettingbeding Een verplichting in de leveringsakte die de koper moet doorgeven aan de volgende koper, op straffe van een boete.
• Keuzetestament Een testament waarin de langstlevende ná het overlijden nog keuzes mag maken, meestal om erfbelasting uit te stellen.
• Kindsdeel Het deel van de erfenis dat een kind toekomt. Bij de wettelijke verdeling krijgt het kind dat niet in handen, maar als vordering op de langstlevende.
• Kleinkindlegaat Een legaat aan je kleinkinderen. Zij hebben een eigen vrijstelling, waardoor er over dat deel vaak geen erfbelasting hoeft te worden betaald.
• Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) De beroepsorganisatie waarvan elke notaris in Nederland verplicht lid is. Zij beheert onder meer het Centraal Testamentenregister.
• Koopakte De schriftelijke koopovereenkomst tussen koper en verkoper. Die maakt je nog geen eigenaar: dat gebeurt pas met de leveringsakte bij de notaris.
• Koopsom De prijs die koper en verkoper zijn overeengekomen. Wat er bovenop komt, hangt af van kosten koper of vrij op naam.
• Kosten koper Kosten koper (k.k.) betekent dat de koper de kosten van de overdracht betaalt: de overdrachtsbelasting, de leveringsakte en de inschrijving bij het Kadaster.
• Koude uitsluiting Huwelijkse voorwaarden waarbij niets gemeenschappelijk is en er ook niets wordt verrekend: ieder houdt strikt zijn eigen vermogen.
• Krijgsmantestament Het testament dat een militair in oorlogstijd voor een officier kan maken als er geen notaris te bereiken is.
• Kwaliteitsfonds Notariaat Een klein bedrag per akte dat notarissen afdragen voor het toezicht en het tuchtrecht in het notariaat.
• Kwaliteitsrekening Een ander woord voor de derdengeldenrekening: de aparte rekening waarop de notaris geld van cliënten bewaart.

L

• Langstlevende De partner die achterblijft. Het erfrecht en de meeste testamenten zijn erop gericht dat hij of zij verzorgd achterblijft.
• Langstlevendetestament Een testament dat de achterblijvende partner verzorgd achterlaat: hij houdt het vermogen, de kinderen krijgen een vordering.
• Legaat Een omschreven goed of geldbedrag dat je in je testament aan iemand nalaat, los van wat de erfgenamen krijgen.
• Legalisatie Een verklaring van de notaris dat een handtekening echt van de persoon in kwestie is.
• Legaliseren Je handtekening laten vaststellen door de notaris, zodat een instantie zeker weet dat jij hebt getekend.
• Legataris Degene die een legaat krijgt: een bepaald voorwerp of geldbedrag uit de nalatenschap, zonder erfgenaam te zijn.
• Leges De vergoeding die een overheidsinstantie rekent voor een dienst, bijvoorbeeld het Kadaster voor het inschrijven van een akte.
• Legitieme portie Het deel waarop een kind recht houdt als het is onterfd: de helft van zijn wettelijke erfdeel, en alleen in geld.
• Legitimaris Een kind van de overledene dat aanspraak kan maken op de legitieme portie, ook als het in het testament is onterfd.
• Legitimatie Je identiteit aantonen bij de notaris. Zonder geldig identiteitsbewijs kan er geen akte worden gepasseerd.
• Levensexecuteur Degene die in een levenstestament wordt aangewezen om je zaken te behartigen zolang je leeft.
• Levenstestament Een notariële akte waarin je vastlegt wie namens jou beslist als je dat zelf niet meer kunt. Anders dan een testament werkt het tijdens je leven.
• Levenswensverklaring Een verklaring waarin je opschrijft wat je wel en niet wilt als het om je zorg en behandeling gaat.
• Levering De juridische overdracht van een goed aan een ander. Bij een woning gebeurt dat met een notariële akte die wordt ingeschreven bij het Kadaster.
• Leveringsakte De notariële akte waarmee een woning of stuk grond van de verkoper op naam van de koper komt. Pas als deze akte is ingeschreven bij het Kadaster ben je eigenaar.
• Lossing Een belanghebbende betaalt de schuld van een ander af om te voorkomen dat diens woning wordt geveild.

M

• Mandeligheid Gemeenschappelijk eigendom van iets wat twee percelen samen dienen: een scheidsmuur, een gezamenlijke oprit of een pad.
• Medische volmacht De aanwijzing van iemand die namens jou met artsen overlegt en beslissingen over je behandeling neemt.
• Mentorschap De maatregel waarbij de kantonrechter iemand aanwijst die beslist over verzorging, verpleging en behandeling — niet over geld.
• Minderjarigenbewind Het beheer van wat een kind erft of geschonken krijgt. Zonder testament doen de ouders dat; met een testament kies je zelf wie.
• Ministerieplicht De notaris is verplicht zijn dienst te verlenen als je erom vraagt — en verplicht te weigeren als hij vermoedt dat er iets niet in de haak is.
• Minuut Het originele exemplaar van een notariële akte. Dat blijft altijd bij de notaris; jij krijgt een afschrift.

N

• Naamloze vennootschap (nv) De vennootschap met vrij overdraagbare aandelen. Zij lijkt op de bv, maar met zwaardere eisen aan kapitaal en openbaarheid.
• Nalatenschap Alles wat iemand achterlaat: bezittingen én schulden. Wat er overblijft na aftrek van de schulden gaat naar de erfgenamen.
• Natrekking Wat duurzaam met de grond of met een gebouw verbonden is, wordt daar juridisch onderdeel van — en dus eigendom van de grondeigenaar.
• Niet-opeisbaarheidsclausule De bepaling die regelt wanneer de kinderen hun erfdeel kunnen opeisen. Zonder die clausule kan de langstlevende in de knel komen.
• Nominale waarde Het bedrag dat op een aandeel staat volgens de statuten. Dat is iets anders dan wat het aandeel waard is.
• Notariaat De beroepsgroep van notarissen, kandidaat-notarissen en toegevoegd notarissen, met eigen wetgeving, toezicht en tuchtrecht.
• Notaris Een openbaar ambtenaar met een eigen onderneming die akten opmaakt waaraan de wet bijzondere bewijskracht geeft. Hij is onpartijdig.
• Notariswet De Wet op het notarisambt: de wet met de regels voor de notaris, van zijn benoeming tot wat er in een akte moet staan.
• Nota van afrekening Het overzicht dat je vóór de overdracht van de notaris krijgt: wat je moet betalen of ontvangt, tot op de cent.

O

• Onderhandse akte Een schriftelijk stuk dat partijen zelf ondertekenen, zonder notaris. Handig, maar met minder bewijskracht.
• Onroerende zaak De grond en alles wat daar duurzaam mee verbonden is: een woning, een bedrijfspand, een weiland.
• Ontbindende voorwaarde Een voorwaarde in een overeenkomst die maakt dat die overeenkomst vervalt zodra de voorwaarde in vervulling gaat.
• Onterven In je testament bepalen dat iemand geen erfgenaam is. Bij een kind blijft de legitieme portie over: een bedrag in geld.
• Ontruimingsbeding De bepaling in de hypotheekakte waarmee de bank de woning kan laten ontruimen als zij tot verkoop overgaat.
• Onwaardige erfgenaam Wie zich ernstig tegen de overledene heeft misdragen, kan van rechtswege geen erfgenaam zijn — ook niet als hij in het testament staat.
• Opengevallen nalatenschap De nalatenschap zoals die is op het moment van overlijden. Vanaf dat moment lopen de termijnen en moeten de erfgenamen kiezen.
• Oprichtingsakte De notariële akte waarmee een bv, stichting of vereniging ontstaat. In dezelfde akte staan de statuten.
• Opstalrecht Het recht om iets van jou op of in de grond van een ander te hebben: een gebouw, een schuur, zonnepanelen of leidingen.
• Opvullegaat Een legaat waarmee de vrijstelling van de langstlevende precies wordt opgevuld. De hoogte volgt de vrijstelling van dat moment.
• Ouderlijke boedelverdeling De langstlevenderegeling uit testamenten van vóór 2003. Zij werkt nog steeds, ook in akten die nooit zijn vernieuwd.
• Ouderlijk vruchtgenot Het recht van ouders op de opbrengst van het vermogen van hun minderjarige kind. Een erflater kan het in zijn testament uitsluiten.
• Overbedeling Bij een verdeling krijgt iemand meer dan zijn aandeel. Wat hij te veel krijgt, moet hij aan de anderen vergoeden.
• Overdrachtsbelasting De belasting die de koper betaalt bij de verkrijging van een woning of ander vastgoed. De notaris houdt haar in en draagt haar af.
• Overeenkomst tot schenking van geld De afspraak waarin staat dat er een bedrag wordt geschonken en onder welke voorwaarden — bijvoorbeeld met een uitsluitingsclausule.
• Oversluiten (hypotheek) Je oude lening aflossen en een nieuwe afsluiten, bijvoorbeeld bij een andere bank. Daarvoor is meestal een nieuwe hypotheekakte nodig.

P

• Paraferen De notaris zet op elke pagina van de akte een paraaf. Jij tekent alleen de laatste pagina.
• Partijnotaris De notaris die door één van de partijen is aangewezen. Ook dan blijft hij onpartijdig — dat is geen tegenstelling maar de kern van het ambt.
• Partnerpensioen Het pensioen dat je partner krijgt als jij overlijdt. Bij samenwonen moet je je partner daarvoor meestal zelf aanmelden.
• Partnerschapsvoorwaarden Hetzelfde als huwelijkse voorwaarden, maar dan voor een geregistreerd partnerschap.
• Passeren Het ondertekenen van de akte bij de notaris. Op dat moment wordt het stuk een notariële akte.
• Periodiek verrekenbeding De afspraak in huwelijkse voorwaarden om jaarlijks te verrekenen wat er van het inkomen overblijft. In de praktijk gebeurt dat zelden.
• Plaatsvervulling De kinderen van een erfgenaam nemen zijn plaats in als hij eerder is overleden of de nalatenschap verwerpt.
• Poortwachtersheffing De post op de nota voor de verplichte controles die de notaris vóór elke akte moet doen.
• Protocol (notarieel) Het archief van een notaris: alle originele akten die hij heeft gepasseerd. Bij een opvolging gaat het over naar de nieuwe notaris.

Q

• Quasi-legaat Een regeling die pas bij je overlijden werkt maar niet in je testament staat, zoals een verblijvingsbeding. De wet behandelt haar deels als legaat.

R

• Raad van commissarissen (rvc) Het orgaan dat toezicht houdt op het bestuur van een vennootschap en het met raad terzijde staat.
• Rampenclausule De bepaling in een testament die regelt wat er gebeurt als je erfgenamen tegelijk met jou overlijden.
• Recherche Het onderzoek dat de notaris vóór de overdracht doet: wie is de eigenaar, rust er een hypotheek of beslag op, en mag de verkoper wel verkopen?
• Rechtshandeling Een handeling die is gericht op een rechtsgevolg: een koop sluiten, een testament maken, een volmacht geven.
• Rechtskeuze In een akte vastleggen welk land zijn recht op jouw situatie mag toepassen. Bij wonen of bezit over de grens is dat geen formaliteit.
• Rechtspersoon Een organisatie die zelfstandig drager is van rechten en plichten, zoals een bv, stichting of vereniging.
• Rechtsvorm De juridische jas van je onderneming: eenmanszaak, vof, bv, stichting of vereniging. Die keuze bepaalt je aansprakelijkheid en je belasting.
• Recht van gebruik en bewoning Een beperkte vorm van vruchtgebruik: je mag in de woning wonen en haar gebruiken, maar niet verhuren.
• Repertorium Het register waarin de notaris elke akte die hij passeert op volgorde van datum inschrijft.
• Reststrook Het stuk grond dat overblijft nadat een deel van een perceel is verkocht — vaak een smalle strook naast of achter een woning.
• Roerende zaak Alles wat niet onroerend is: een fiets, een auto, de inboedel.
• Royement Het doorhalen van de hypotheekinschrijving bij het Kadaster nadat de lening is afgelost. Daarvoor is een notariële akte nodig.
• Royementsakte De notariële akte waarmee een afgeloste hypotheek uit de registers van het Kadaster wordt gehaald.

S

• Samenlevingscontract Een notariële akte waarin samenwoners vastleggen wat van wie is en hoe ze de kosten delen. Erven van elkaar doe je er niet mee.
• Schenker Degene die de schenking doet. Wie dat is, bepaalt de vrijstelling en het tarief van de schenkbelasting.
• Schenking Iemand ten koste van je eigen vermogen bevoordelen. Het is een overeenkomst, dus de ander moet de schenking aanvaarden.
• Schenking aanvaarden Een schenking komt pas tot stand als de ontvanger haar aanvaardt. Weigeren mag, en gebeurt soms met goede reden.
• Schenking op papier Je erkent een bedrag schuldig aan je kind terwijl het geld op jouw rekening blijft. Bij je overlijden verlaagt die schuld de nalatenschap.
• Schuldigerkenning uit vrijgevigheid De juridische naam voor een schenking op papier: je erkent uit vrijgevigheid een bedrag schuldig aan iemand.
• Schuldsanering De wettelijke regeling waarmee iemand met problematische schulden na een aantal jaren met een schone lei verder kan.
• Sleutelverklaring De afspraak dat je vóór de overdracht al in de woning mag. Zij lijkt onschuldig, maar legt het risico bij jou.
• Som ineens Een bedrag waarop een kind of een verzorger na een overlijden aanspraak kan maken, ook tegen de wil van de erflater in.
• Spiegeltestament Twee testamenten die elkaars spiegelbeeld zijn: partners regelen ieder in hun eigen akte hetzelfde voor elkaar.
• Splitsingsakte De notariële akte waarmee een gebouw in appartementsrechten wordt verdeeld. Daarin staat wat van wie is en hoe groot ieders aandeel is.
• Splitsingsreglement De spelregels bij de splitsingsakte: wat mag je met je appartement, waarvoor is de VvE verantwoordelijk en hoe wordt er vergaderd.
• Staat van aanbrengsten De lijst bij huwelijkse voorwaarden waarop staat wat ieder aan het begin meebracht. Jaren later is dat het enige bewijs.
• Statutaire doelstelling De omschrijving in de statuten van waarvoor de rechtspersoon er is. Handelen buiten dat doel kan gevolgen hebben.
• Statutaire zetel De gemeente die in de statuten staat als vestigingsplaats van de rechtspersoon. Dat hoeft niet het adres te zijn waar je werkt.
• Statuten De spelregels van een rechtspersoon: het doel, de zetel, de bevoegdheden van het bestuur en hoe besluiten worden genomen.
• Statutenwijziging Het aanpassen van de statuten van een rechtspersoon. Dat kan alleen bij de notaris.
• Stemrecht Het recht om in de algemene vergadering mee te beslissen. Meestal hoort er bij elk aandeel één stem.
• Stichting Een rechtspersoon zonder leden en zonder winstoogmerk, opgericht om een bepaald doel te verwezenlijken.
• Stichting Administratiekantoor (STAK) De stichting die aandelen houdt en daarvoor certificaten uitgeeft. Het stemrecht blijft bij de stichting, de opbrengst gaat naar de certificaathouders.
• Stiefkind Het kind van je partner dat niet jouw eigen kind is. Zonder testament of adoptie erft een stiefkind niets van zijn stiefouder.
• Successiebelasting De oude naam voor de erfbelasting. Sinds 2010 heet dezelfde belasting erfbelasting.
• Successiewet De wet waarin de erfbelasting en de schenkbelasting zijn geregeld: wie betaalt, hoeveel en welke vrijstellingen er zijn.

T

• Tegenstrijdig belang Een bestuurder heeft een persoonlijk belang dat botst met dat van de vennootschap. Dan mag hij niet meebeslissen.
• Testament De notariële akte waarin je vastlegt wat er na je overlijden met je vermogen gebeurt. Zonder testament bepaalt de wet wie er erft.
• Testamentair erfrecht Het erfrecht zoals het geldt als er een testament is. Daarin kun je ver afwijken van wat de wet regelt.
• Testateur Degene die een testament maakt. Zolang hij wilsbekwaam is, kan hij het altijd weer wijzigen.
• Testeervrijheid De vrijheid om zelf te bepalen wie je vermogen krijgt. Groot, maar niet onbeperkt: kinderen houden recht op hun legitieme portie.
• Toegevoegd notaris Een ervaren kandidaat-notaris die wél akten mag passeren, maar onder verantwoordelijkheid van de notaris werkt.
• Transportakte Een ander woord voor de leveringsakte: de notariële akte waarmee een woning op naam van de koper wordt gezet.
• Tuchtrecht Het klachtrecht voor het notariaat: de kamer voor het notariaat beoordeelt of een notaris zijn werk goed heeft gedaan.
• Turboliquidatie Een rechtspersoon zonder bezittingen in één keer opheffen. Sinds 2023 moet het bestuur wel verantwoording afleggen.
• Tweetrapsmaking Je vermogen gaat eerst naar de ene erfgenaam en daarna, bij diens overlijden, naar de volgende die jij hebt aangewezen.
• Tweetrapstestament Een testament waarin een tweetrapsmaking is opgenomen: eerst erft de een, daarna wat er over is de ander.

U

• UBO (uiteindelijk belanghebbende) De natuurlijke persoon achter een onderneming of stichting. De notaris moet vaststellen wie dat is voordat hij een akte passeert.
• Uiterste wil of uiterste wilsbeschikking De wettelijke term voor wat wij een testament noemen: een beschikking die pas werkt na je overlijden.
• Uitsluitingsclausule De bepaling waarmee je vastlegt dat wat je schenkt of nalaat privé blijft van de ontvanger, en dus buiten een gemeenschap van goederen valt.
• Uittreksel handelsregister Een officieel afschrift uit het register van de KVK waarmee je aantoont dat en hoe je onderneming is ingeschreven.
• Uitvaart De begrafenis of crematie. Wie de opdracht geeft is zelf betalingsplichtig, ook al zijn de kosten een schuld van de nalatenschap.

V

• Vennootschap onder firma (vof) De vof: twee of meer ondernemers die onder een gemeenschappelijke naam samenwerken. Iedere vennoot is hoofdelijk aansprakelijk.
• Vennootschapsbelasting De belasting die een rechtspersoon over haar winst betaalt, daar waar een natuurlijk persoon inkomstenbelasting betaalt.
• Verblijvingsbeding De afspraak in een samenlevingscontract dat de gezamenlijke spullen bij overlijden naar de achterblijvende partner gaan.
• Vereffenaar Degene die een nalatenschap afwikkelt volgens de wettelijke regels: schulden inventariseren, schuldeisers oproepen en betalen.
• Vereniging Een rechtspersoon met leden die samen een doel nastreven. Met een notariële akte krijgt zij volledige rechtsbevoegdheid.
• Vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid Een vereniging die zonder notaris is opgericht. Zij bestaat wel, maar de bestuurders zijn er persoonlijk aansprakelijk.
• Vereniging van Eigenaren (VvE) De vereniging waarvan alle appartementseigenaars in een gebouw lid zijn. Zij beheert het gebouw en int de maandelijkse bijdrage.
• Verklaring van erfrecht De notariële verklaring waarin staat wie de erfgenamen zijn en wie namens hen mag optreden. Banken vragen erom.
• Verklaring van executele Een notariële verklaring waarin staat dat iemand executeur is en wat hij mag. Banken vragen erom voordat ze meewerken.
• Verkrijgende verjaring Wie een stuk grond lang genoeg in bezit heeft, kan er eigenaar van worden — ook zonder akte. De notaris legt dat vast in een akte van verjaring.
• Verlijden Het notariële woord voor het opmaken en ondertekenen van een akte: een akte wordt 'verleden' voor de notaris.
• Verschot Kosten die de notaris voor jou voorschiet en doorberekent, zoals de kosten van het Kadaster of een uittreksel.
• Versterferfrecht Wat de wet regelt als er geen testament is: wie erft er dan, en in welke volgorde.
• Volmacht De bevoegdheid die je aan iemand geeft om namens jou te handelen. Voor de verkoop van een woning moet die volmacht notarieel zijn.
• Voogd Degene die de zorg en het gezag over je minderjarige kinderen krijgt als jij er niet meer bent.
• Voogdbenoeming Het aanwijzen van een voogd voor je minderjarige kinderen, in je testament of in het gezagsregister.
• Voogdijtestament Een testament waarin je vooral één ding regelt: wie er voor je kinderen zorgt als jij er niet meer bent.
• Vooroverlijden Het geval dat een erfgenaam eerder overlijdt dan degene van wie hij zou erven. Zijn kinderen komen dan meestal in zijn plaats.
• Vormerkung De inschrijving van de koopovereenkomst in de openbare registers. Die beschermt de koper een half jaar lang tegen bijvoorbeeld beslag of een faillissement van de verkoper.
• Vrij op naam Vrij op naam (v.o.n.) betekent dat de kosten van de overdracht al in de vraagprijs zitten en dat de verkoper ze betaalt.
• Vrijstelling Het bedrag waarover je geen erf- of schenkbelasting betaalt. Hoe hoog die is, hangt af van je relatie tot de overledene of de schenker.
• Vruchtgebruik Het recht om iets van een ander te gebruiken en er de opbrengst van te genieten — bijvoorbeeld in een huis blijven wonen dat van de kinderen is.

W

• Waarborgsom Het bedrag dat de koper na het tekenen van de koopovereenkomst bij de notaris stort als zekerheid dat hij zijn afspraken nakomt.
• Wederzijds testament Een andere naam voor spiegeltestamenten: twee aparte akten waarin partners hetzelfde voor elkaar regelen.
• Werkmaatschappij De bv waarin de onderneming daadwerkelijk wordt uitgeoefend, met de holding als aandeelhouder.
• Wet op het notarisambt De wet die het notarisambt regelt: benoeming, geheimhouding, de verplichte dienstverlening en het toezicht.
• Wettelijke beloning executeur Wat een executeur krijgt als het testament er niets over zegt: een percentage van het vermogen, vastgelegd in de wet.
• Wettelijk erfdeel Het deel waarop een kind recht houdt, ook als het is onterfd: de helft van wat het zonder testament zou hebben geërfd, in geld.
• Wettelijke verdeling erfenis De regeling die geldt als iemand met een echtgenoot en kinderen overlijdt zonder testament: de partner krijgt alles, de kinderen krijgen een vordering.
• Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) De wet die notarissen verplicht hun cliënten te identificeren, de herkomst van geld te onderzoeken en ongebruikelijke transacties te melden.
• Wilsbekwaam Begrijpen wat je tekent en de gevolgen ervan kunnen overzien. De notaris toetst dat bij elke akte.
• Wilsbeschikking Het document waarin iemands wil is vastgelegd — meestal het testament, de uiterste wilsbeschikking.
• Wilsrechten De rechten waarmee een kind bij de wettelijke verdeling alsnog goederen kan opeisen, bijvoorbeeld als de langstlevende hertrouwt.
• Wlz-clausule De bepaling in een testament die de vordering van de kinderen ook opeisbaar maakt als de langstlevende in een zorginstelling wordt opgenomen.

Z

• Zelfbewoningsplicht De verplichting om zelf in de gekochte woning te gaan wonen. Verhuren mag dan niet, of alleen met ontheffing.
• Zuiver aanvaarden Een erfenis zonder voorbehoud aannemen. Zitten er schulden in, dan moet je die uit je eigen vermogen betalen.