A

• Aanwas Het erfdeel van een erfgenaam die wegvalt, komt toe aan de andere erfgenamen. Het tegenovergestelde van plaatsvervulling.
• Afwikkelingsbewind De aanvulling in een testament waarmee de executeur de nalatenschap ook zelfstandig mag verdelen.
• Akte benoeming executeur Een executeur benoem je sinds 2003 in een testament, en dus bij notariële akte.
• Akte tot herroeping van een testament De notariële akte waarmee je een eerder testament intrekt, zonder meteen een nieuw testament te maken.
• Akte van verdeling In een akte van verdeling wordt iets verdeeld, bijvoorbeeld een huis of nalatenschap.

B

• Begiftigde Degene die de schenking ontvangt. Hij is ook degene die de schenkbelasting betaalt.
• Begunstigde Degene die volgens een polis de uitkering krijgt. Dat is iets anders dan een erfgenaam: de uitkering gaat buiten de nalatenschap om.
• Beheersexecuteur De executeur met beheersbevoegdheid: hij beheert de nalatenschap, betaalt de schulden en doet de aangifte, maar verdeelt niet.
• Beneficiair aanvaarden Aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving: je erft alleen als er na aftrek van de schulden iets overblijft.
• Berusten in onterving Een onterfd kind dat zijn legitieme portie niet opeist en het bij de onterving laat.
• Boedelberedderaar De naam die het erfrecht van vóór 2003 gaf aan de executeur. Hij mocht de nalatenschap beheren, maar niet verdelen.
• Boedelbeschrijving Een boedelbeschrijving is een beschrijving van het vermogen van een erflater op het moment van overlijden.
• Boedeldossier Het dossier waarin de notaris alles verzamelt wat bij het afwikkelen van één nalatenschap hoort.
• Boedelgevolmachtigde De persoon die van de erfgenamen de volmacht krijgt om de nalatenschap namens hen allemaal af te wikkelen.
• Boedelkosten De kosten die bij het afwikkelen van een nalatenschap horen. Ze gaan van de nalatenschap af, vóórdat de erfgenamen iets krijgen.
• Boedelnotaris De notaris die de afwikkeling van een nalatenschap begeleidt: de erfgenamen in kaart brengt, de boedel beschrijft en de verdeling vastlegt.
• Boedelregister Het register bij de rechtbank waarin staat of erfgenamen beneficiair hebben aanvaard of hebben verworpen.
• Boedelverdeling Het moment waarop de gezamenlijke nalatenschap wordt opgesplitst en iedere erfgenaam krijgt wat van hem is.
• Boedelvolmacht De volmacht waarmee erfgenamen één van hen — of de notaris — laten optreden voor de hele nalatenschap.

C

• Centraal Levenstestamentenregister (CLTR) Het register waarin notarissen vastleggen dát er een levenstestament is en waar het ligt.
• Centraal Testamentenregister Het register waarin staat óf iemand een testament heeft en bij welke notaris. Wat erin staat, is er niet uit op te vragen.
• Codicil Een handgeschreven, gedateerd en ondertekend briefje waarin je bepaalde spullen aan iemand nalaat. Voor geld of een woning kan het niet.

D

• Deelgenoot Iemand die samen met anderen eigenaar is van een gemeenschappelijk vermogen, zoals erfgenamen van een onverdeelde nalatenschap.
• Dertig dagenclausule De bepaling dat iemand alleen erft als hij je met dertig dagen overleeft. Zo voorkom je dat je vermogen door twee nalatenschappen heen loopt.

E

• Erfdeel Het aandeel dat een erfgenaam in de nalatenschap heeft, uitgedrukt in een breukdeel van het geheel.
• Erfdeel onthouding Spreektaal voor onterven: in een testament vastleggen dat iemand niet erft.
• Erfenis Wat je krijgt uit de nalatenschap van iemand die is overleden. Bezittingen en schulden komen samen op je af.
• Erfenis aanvaarden Ja zeggen tegen een erfenis. Dat kan zuiver — met de schulden erbij — of beneficiair, en die keuze is niet terug te draaien.
• Erfenis verwerpen Nee zeggen tegen een erfenis. Je krijgt niets en bent niet aansprakelijk voor de schulden — maar je kinderen komen dan in jouw plaats.
• Erfgenaam Wie het vermogen van de overledene krijgt — met de schulden erbij. Erfgenamen volgen uit het testament of, als dat er niet is, uit de wet.
• Erfgenamenonderzoek Het uitzoeken wie de erfgenamen zijn als dat niet meteen vaststaat — soms tot in verre takken van de familie.
• Erflater Degene die is overleden en van wie de nalatenschap wordt afgewikkeld.
• Erfrecht Het deel van de wet dat regelt wat er met iemands vermogen gebeurt na zijn overlijden.
• Erfstelling De bepaling in een testament waarmee je iemand tot erfgenaam benoemt, voor het geheel of voor een deel.
• Estate planning Vooruit nadenken over de overdracht van je vermogen: schenken, een testament en de fiscale gevolgen daarvan in samenhang bekijken.
• Europese Erfrechtverordening De Europese regels die bepalen welk recht geldt en welke rechter bevoegd is bij een nalatenschap met een buitenlandse kant.
• Executeur Degene die de nalatenschap afwikkelt. In het testament staat welke van de drie soorten executeur het is.
• Executeur-testamentair De oude naam voor de executeur: degene die in een testament is aangewezen om de nalatenschap af te wikkelen.
• Executeursloon De vergoeding voor de executeur. De wet kent een standaard, maar in het testament mag iets anders worden afgesproken.

G

• Geldvordering Een recht op betaling van een bedrag — in het erfrecht vaak het enige dat een kind krijgt, zonder aanspraak op spullen.
• Gelijkluidend testament Twee testamenten met dezelfde inhoud, elk apart opgemaakt — de gebruikelijke manier waarop partners hun zaken samen regelen.
• Gemeenschap De toestand waarin een vermogen aan twee of meer personen samen toebehoort.
• Gift Iemand zonder tegenprestatie bevoordelen. Elke schenking is een gift, maar niet elke gift is een schenking.
• Gift op papier Een andere naam voor de schenking op papier: schuldig erkennen nu, uitbetalen na je overlijden.
• Goede Doelen Testament Een testament waarin een of meer goede doelen worden bedacht, als erfgenaam of met een legaat.

H

• Haags Erfrechtverdrag Het verdrag uit 1989 dat bepaalde welk erfrecht gold bij een internationale nalatenschap. Nederland heeft het in 2015 opgezegd.
• Haags Testamentsvormenverdrag Het verdrag uit 1961 dat bepaalt wanneer een in het buitenland gemaakt testament qua vorm geldig is.
• Herroeping Het intrekken van een eerder testament. Je kunt je testament altijd wijzigen zolang je wilsbekwaam bent.
• Holografisch testament Een volledig met de hand geschreven testament. In Nederland is dat op zichzelf geen geldige uiterste wil.
• Huisdiertestament Een testament waarin wordt geregeld wie er na je overlijden voor je huisdier zorgt — en met welk geld.

I

• Ik-opa-testament Een testament waarin grootouders hun kleinkinderen een vordering nalaten, die pas na het overlijden van hun eigen kind wordt uitbetaald.
• Ik-vader-testament Een testament waarin een ouder een bedrag aan de kleinkinderen nalaat dat pas opeisbaar is als hun eigen ouder overlijdt.
• Inbreng van giften De afspraak dat wat een kind bij leven al kreeg, wordt meegeteld bij de verdeling van de erfenis.
• Inferieure erfstelling Een erfstelling die minder waard is dan de legitieme portie, of die met een last is bezwaard. Het kind moet dan kiezen.
• Inkorting Het verminderen van erfstellingen, legaten en giften om een onterfd kind zijn legitieme portie te kunnen betalen.

K

• Keuzetestament Een testament waarin de langstlevende ná het overlijden nog keuzes mag maken, meestal om erfbelasting uit te stellen.
• Kindsdeel Het deel van de erfenis dat een kind toekomt. Bij de wettelijke verdeling krijgt het kind dat niet in handen, maar als vordering op de langstlevende.
• Kleinkindlegaat Een legaat aan je kleinkinderen. Zij hebben een eigen vrijstelling, waardoor er over dat deel vaak geen erfbelasting hoeft te worden betaald.
• Krijgsmantestament Het testament dat een militair in oorlogstijd voor een officier kan maken als er geen notaris te bereiken is.

L

• Langstlevendetestament Een testament dat de achterblijvende partner verzorgd achterlaat: hij houdt het vermogen, de kinderen krijgen een vordering.
• Legaat Een omschreven goed of geldbedrag dat je in je testament aan iemand nalaat, los van wat de erfgenamen krijgen.
• Legataris Degene die een legaat krijgt: een bepaald voorwerp of geldbedrag uit de nalatenschap, zonder erfgenaam te zijn.
• Legitieme portie Het deel waarop een kind recht houdt als het is onterfd: de helft van zijn wettelijke erfdeel, en alleen in geld.
• Legitimaris Een kind van de overledene dat aanspraak kan maken op de legitieme portie, ook als het in het testament is onterfd.

M

• Meerjarige schenking Schenken in termijnen over meerdere jaren, zodat de jaarlijkse vrijstelling elk jaar opnieuw kan worden benut.

N

• Nalatenschap Alles wat iemand achterlaat: bezittingen én schulden. Wat er overblijft na aftrek van de schulden gaat naar de erfgenamen.
• Niet-opeisbaarheidsclausule De bepaling die regelt wanneer de kinderen hun erfdeel kunnen opeisen. Zonder die clausule kan de langstlevende in de knel komen.
• Niet opeisbaarheid Een vordering die wel bestaat maar nog niet mag worden opgeëist — de kern van de bescherming van de langstlevende.

O

• Onterven In je testament bepalen dat iemand geen erfgenaam is. Bij een kind blijft de legitieme portie over: een bedrag in geld.
• Onwaardige erfgenaam Wie zich ernstig tegen de overledene heeft misdragen, kan van rechtswege geen erfgenaam zijn — ook niet als hij in het testament staat.
• Opengevallen nalatenschap De nalatenschap zoals die is op het moment van overlijden. Vanaf dat moment lopen de termijnen en moeten de erfgenamen kiezen.
• Opvolgende making Een erfstelling of legaat waarbij een tweede persoon krijgt wat er na de eerste nog over is.
• Opvullegaat Een legaat waarmee de vrijstelling van de langstlevende precies wordt opgevuld. De hoogte volgt de vrijstelling van dat moment.
• Ouderlijke boedelverdeling De langstlevenderegeling uit testamenten van vóór 2003. Zij werkt nog steeds, ook in akten die nooit zijn vernieuwd.
• Overbedeling Bij een verdeling krijgt iemand meer dan zijn aandeel. Wat hij te veel krijgt, moet hij aan de anderen vergoeden.
• Overeenkomst tot schenking van geld De afspraak waarin staat dat er een bedrag wordt geschonken en onder welke voorwaarden — bijvoorbeeld met een uitsluitingsclausule.
• Overlijdensakte De akte van de burgerlijke stand waarin het overlijden is vastgelegd — het officiële bewijs dat iemand is overleden.
• Overlijdensregister Het register van de burgerlijke stand waarin alle overlijdensakten van een gemeente worden bewaard.

P

• Parentele stelsel De volgorde waarin de wet familieleden laat erven: pas als de ene groep helemaal ontbreekt, komt de volgende aan de beurt.
• Plaatsvervulling De kinderen van een erfgenaam nemen zijn plaats in als hij eerder is overleden of de nalatenschap verwerpt.

Q

• Quasi-legaat Een regeling die pas bij je overlijden werkt maar niet in je testament staat, zoals een verblijvingsbeding. De wet behandelt haar deels als legaat.

R

• Rampenclausule De bepaling in een testament die regelt wat er gebeurt als je erfgenamen tegelijk met jou overlijden.

S

• Schenker Degene die de schenking doet. Wie dat is, bepaalt de vrijstelling en het tarief van de schenkbelasting.
• Schenking Iemand ten koste van je eigen vermogen bevoordelen. Het is een overeenkomst, dus de ander moet de schenking aanvaarden.
• Schenking aanvaarden Een schenking komt pas tot stand als de ontvanger haar aanvaardt. Weigeren mag, en gebeurt soms met goede reden.
• Schenking op papier Je erkent een bedrag schuldig aan je kind terwijl het geld op jouw rekening blijft. Bij je overlijden verlaagt die schuld de nalatenschap.
• Schuldigerkenning uit vrijgevigheid De juridische naam voor een schenking op papier: je erkent uit vrijgevigheid een bedrag schuldig aan iemand.
• Som ineens Een bedrag waarop een kind of een verzorger na een overlijden aanspraak kan maken, ook tegen de wil van de erflater in.
• Spiegeltestament Twee testamenten die elkaars spiegelbeeld zijn: partners regelen ieder in hun eigen akte hetzelfde voor elkaar.
• Spoedtestament Een testament dat met grote haast wordt gemaakt, bijvoorbeeld aan een ziekbed.
• Stichting Certificering Executeurs Een particuliere organisatie die beroepsmatige executeurs toetst en in een register opneemt.
• Studieschenking Een schenking aan een kind voor een dure studie, waarvoor een eenmalig verhoogde vrijstelling geldt.

T

• Testament De notariële akte waarin je vastlegt wat er na je overlijden met je vermogen gebeurt. Zonder testament bepaalt de wet wie er erft.
• Testamentair erfrecht Het erfrecht zoals het geldt als er een testament is. Daarin kun je ver afwijken van wat de wet regelt.
• Testateur Degene die een testament maakt. Zolang hij wilsbekwaam is, kan hij het altijd weer wijzigen.
• Testeervrijheid De vrijheid om zelf te bepalen wie je vermogen krijgt. Groot, maar niet onbeperkt: kinderen houden recht op hun legitieme portie.
• Tweetrapsmaking Je vermogen gaat eerst naar de ene erfgenaam en daarna, bij diens overlijden, naar de volgende die jij hebt aangewezen.
• Tweetrapstestament Een testament waarin een tweetrapsmaking is opgenomen: eerst erft de een, daarna wat er over is de ander.

U

• Uiterste wil of uiterste wilsbeschikking De wettelijke term voor wat wij een testament noemen: een beschikking die pas werkt na je overlijden.

V

• Verblijvingsbeding De afspraak in een samenlevingscontract dat de gezamenlijke spullen bij overlijden naar de achterblijvende partner gaan.
• Vereffenaar Degene die een nalatenschap afwikkelt volgens de wettelijke regels: schulden inventariseren, schuldeisers oproepen en betalen.
• Verklaring van erfrecht De notariële verklaring waarin staat wie de erfgenamen zijn en wie namens hen mag optreden. Banken vragen erom.
• Verklaring van executele Een notariële verklaring waarin staat dat iemand executeur is en wat hij mag. Banken vragen erom voordat ze meewerken.
• Verkrijging door de Staat Wat er met een nalatenschap gebeurt als er werkelijk geen erfgenaam te vinden is.
• Versterferfdeel Het deel van de nalatenschap dat iemand volgens de wet krijgt, zonder dat er een testament aan te pas komt.
• Versterferfrecht Wat de wet regelt als er geen testament is: wie erft er dan, en in welke volgorde.
• Vooroverlijden Het geval dat een erfgenaam eerder overlijdt dan degene van wie hij zou erven. Zijn kinderen komen dan meestal in zijn plaats.
• Vrij van recht Een legaat waarbij de erfbelasting niet door de ontvanger wordt betaald maar uit de nalatenschap komt.

W

• Wederzijds testament Een andere naam voor spiegeltestamenten: twee aparte akten waarin partners hetzelfde voor elkaar regelen.
• Wettelijke beloning executeur Wat een executeur krijgt als het testament er niets over zegt: een percentage van het vermogen, vastgelegd in de wet.
• Wettelijk erfdeel Het deel waarop een kind recht houdt, ook als het is onterfd: de helft van wat het zonder testament zou hebben geërfd, in geld.
• Wettelijke verdeling erfenis De regeling die geldt als iemand met een echtgenoot en kinderen overlijdt zonder testament: de partner krijgt alles, de kinderen krijgen een vordering.
• Wilsbeschikking Het document waarin iemands wil is vastgelegd — meestal het testament, de uiterste wilsbeschikking.
• Wilsrechten De rechten waarmee een kind bij de wettelijke verdeling alsnog goederen kan opeisen, bijvoorbeeld als de langstlevende hertrouwt.

Z

• Zuiver aanvaarden Een erfenis zonder voorbehoud aannemen. Zitten er schulden in, dan moet je die uit je eigen vermogen betalen.

Lees verder over nalaten & erven

• Het Radar-testament: waarom een oude tweetrapsmaking een herziening verdient Na een uitzending in 2010 lieten veel mensen een tweetrapsmaking in hun testament zetten. Ruim vijftien jaar later past die bepaling lang niet altijd meer bij de situatie waarvoor hij bedoeld was.
• Geen erfgenaam willen zijn: onterven, verwerpen en de legitieme portie Uzelf bij leven uit het testament van uw ouders laten halen kan niet. Wat wél kan — onterven, verwerpen, beneficiair aanvaarden — en wat het betekent.
• Testament wijzigen of herroepen: hoe werkt dat? Een testament kunt u zo vaak wijzigen als u wilt, maar alleen bij de notaris. Doorstrepen op uw eigen exemplaar heeft geen enkel effect.
• Testament laten maken: zo werkt het (en dit kost het) Een testament regelt wie erft, wie de voogdij krijgt en wie je nalatenschap afwikkelt. Zo verloopt het traject bij de notaris, stap voor stap.

Andere onderwerpen

Wonen & hypotheek Pand & perceel Relatie & gezin Onderneming Stichting & vereniging Notaris & akte Geld & belasting Zorg & levenseinde Recht & procedure