A

• Aanverwant Familie van je echtgenoot of geregistreerd partner. Zonder die relatie was het geen familie van je geweest.
• Adoptie Adoptie is het aannemen van een kind.
• Ascendent Een bloedverwant in de opgaande lijn: een ouder, grootouder of overgrootouder.

B

• Beperkte gemeenschap van goederen Het wettelijk stelsel voor wie sinds 2018 trouwt zonder huwelijkse voorwaarden: alleen wat je tijdens het huwelijk opbouwt is van jullie samen.
• Bloedverwant Iemand met wie je door geboorte verwant bent: je ouders, kinderen, broers, zussen, ooms en neven. Anders dan een aanverwant.

C

• Co-ouderschap De verdeling waarbij de kinderen na een scheiding ongeveer evenveel bij beide ouders wonen.

E

• Echtscheidingsbeschikking De uitspraak van de rechter waarmee een huwelijk wordt ontbonden. Pas na inschrijving bij de gemeente ben je gescheiden.
• Echtscheidingsconvenant De schriftelijke afspraken die partners bij een scheiding maken over vermogen, alimentatie en pensioen.

F

• Finaal verrekenbeding In de huwelijkse voorwaarden staat dat jullie aan het eind afrekenen alsof er wél een gemeenschap was.
• Fiscaal partnerschap Voor de Belastingdienst samen als partners gelden. Dat scheelt in de aangifte en in de vrijstellingen voor erf- en schenkbelasting.

G

• Gemeenschap van goederen Wat er samen van jullie is als je trouwt zonder huwelijkse voorwaarden. Sinds 2018 is die gemeenschap beperkt.
• Geregistreerd partnerschap Een relatievorm die juridisch bijna gelijk is aan het huwelijk, met een paar verschillen in de manier waarop hij eindigt.
• Gezagsregister Het register bij de rechtbank waarin staat wie het gezag over een kind heeft. Je kunt er ook een voogd in laten aantekenen.

H

• Hertrouwen van de langstlevende Trouwt de achterblijvende partner opnieuw, dan kan het vermogen naar een andere familie gaan. Daar valt in een testament iets aan te doen.
• Homo geregistreerd partnerschap Spreektaal voor een geregistreerd partnerschap tussen twee mensen van hetzelfde geslacht. De wet kent maar één geregistreerd partnerschap.
• Homohuwelijk Spreektaal voor een huwelijk tussen twee mensen van hetzelfde geslacht. Sinds 2001 kent de wet maar één huwelijk.
• Huwelijk De verbintenis die je bij de gemeente aangaat. Bij de notaris regel je wat er daarnaast van wie is: de huwelijkse voorwaarden.
• Huwelijksakte De akte van de burgerlijke stand waarin het huwelijk is vastgelegd — het bewijs dat twee mensen getrouwd zijn.
• Huwelijksgoederenregister Het openbare register bij de rechtbank waarin huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden worden ingeschreven.
• Huwelijksvoorwaarden Afspraken bij de notaris over wat er tijdens het huwelijk van wie is en wat er bij een scheiding of overlijden gebeurt.

I

• Inboedel De spullen in een woning: meubels, apparaten, kleding en sieraden. In een nalatenschap vaak de kleinste post en de grootste bron van gedoe.
• Insluitingsclausule Het tegenovergestelde van een uitsluitingsclausule: wat je schenkt of nalaat valt juist wél in de gemeenschap van de ontvanger.

K

• Kind In het recht: degene met wie een juridische afstammingsband bestaat. Dat is iets anders dan wie je opvoedt.
• Kinderalimentatie De bijdrage van een ouder in de kosten van de kinderen als die niet meer bij hem of haar wonen.
• Kleinkind Het kind van je kind. Een kleinkind erft niet vanzelf van zijn grootouder — behalve als zijn eigen ouder eerder is overleden.
• Koude uitsluiting Huwelijkse voorwaarden waarbij niets gemeenschappelijk is en er ook niets wordt verrekend: ieder houdt strikt zijn eigen vermogen.

L

• Langstlevende De partner die achterblijft. Het erfrecht en de meeste testamenten zijn erop gericht dat hij of zij verzorgd achterblijft.
• Langstlevende echtgenoot De echtgenoot of geregistreerd partner die achterblijft — de enige nabestaande met een eigen bescherming in de wet.

M

• Mediation Samen tot een oplossing komen met hulp van een onpartijdige begeleider, in plaats van het aan de rechter over te laten.
• Meerderjarig Achttien jaar of ouder — en daarmee in beginsel bevoegd om zelf rechtshandelingen te verrichten.
• Minderjarig Jonger dan achttien. Een minderjarige kan niet zelfstandig een akte tekenen; zijn ouders of voogd doen dat voor hem.
• Minderjarigenbewind Het beheer van wat een kind erft of geschonken krijgt. Zonder testament doen de ouders dat; met een testament kies je zelf wie.

N

• Nabestaandenpensioen Het pensioen dat na iemands overlijden wordt uitgekeerd aan zijn partner of kinderen.
• Natuurlijk kind Een verouderde term voor een kind dat buiten het huwelijk is geboren. In het recht van vandaag bestaat dat onderscheid niet meer.

O

• Ouderlijk gezag Het recht en de plicht van ouders om hun minderjarige kind te verzorgen, op te voeden en te vertegenwoordigen.
• Ouderlijk vruchtgenot Het recht van ouders op de opbrengst van het vermogen van hun minderjarige kind. Een erflater kan het in zijn testament uitsluiten.
• Ouderschapsplan De verplichte afspraken van ouders die uit elkaar gaan over de zorg, de omgang en de kosten van hun minderjarige kinderen.

P

• Partneralimentatie De bijdrage in het levensonderhoud die de ene ex-echtgenoot na de scheiding aan de ander betaalt.
• Partnerpensioen Het pensioen dat je partner krijgt als jij overlijdt. Bij samenwonen moet je je partner daarvoor meestal zelf aanmelden.
• Partnerschapsvoorwaarden Hetzelfde als huwelijkse voorwaarden, maar dan voor een geregistreerd partnerschap.
• Pensioenverevening De verdeling van het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd, bij een scheiding.
• Periodiek verrekenbeding De afspraak in huwelijkse voorwaarden om jaarlijks te verrekenen wat er van het inkomen overblijft. In de praktijk gebeurt dat zelden.
• Personen- en familierecht Het rechtsgebied over afstamming, huwelijk, gezag en bescherming van meerderjarigen — boek 1 van het Burgerlijk Wetboek.

Q

• Quasi stiefkind Het kind van een partner met wie niet is getrouwd. Erfrechtelijk staat het buitenspel; fiscaal kan het soms wel als kind gelden.

R

• Raad voor de Kinderbescherming De instantie die onderzoek doet en de rechter adviseert wanneer de belangen van een kind in het geding zijn.

S

• Samengesteld gezin Een gezin met kinderen uit eerdere relaties. Erfrechtelijk de situatie waarin het vaakst misgaat wat niemand bedoelde.
• Samenlevingscontract Een notariële akte waarin samenwoners vastleggen wat van wie is en hoe ze de kosten delen. Erven van elkaar doe je er niet mee.
• Staat van aanbrengsten De lijst bij huwelijkse voorwaarden waarop staat wat ieder aan het begin meebracht. Jaren later is dat het enige bewijs.
• Stiefkind Het kind van je partner dat niet jouw eigen kind is. Zonder testament of adoptie erft een stiefkind niets van zijn stiefouder.

T

• Trouwboekje Het boekje dat je bij je huwelijk kunt krijgen. Het is een aandenken, geen officieel bewijsstuk.
• Trouwen Het sluiten van een huwelijk — de stap die vermogen, erfrecht en belasting in één keer verandert.

U

• Uitsluitingsclausule De bepaling waarmee je vastlegt dat wat je schenkt of nalaat privé blijft van de ontvanger, en dus buiten een gemeenschap van goederen valt.

V

• Vaderschapstest (DNA) Een DNA-onderzoek waarmee kan worden vastgesteld of iemand de vader van een kind is.
• Vaststellingsovereenkomst Inboedel Een afspraak op papier over wie welke spullen krijgt, waarmee de verdeling definitief is.
• Vergoedingsrecht De aanspraak die een echtgenoot krijgt als zijn privégeld is gebruikt voor iets van de ander of van hen samen.
• Verrekening Twee schulden tegen elkaar wegstrepen — en in huwelijkse voorwaarden: afrekenen wat er samen is opgebouwd.
• Voogd Degene die de zorg en het gezag over je minderjarige kinderen krijgt als jij er niet meer bent.
• Voogdbenoeming Het aanwijzen van een voogd voor je minderjarige kinderen, in je testament of in het gezagsregister.
• Voogdij Het gezag over een minderjarige door iemand anders dan zijn ouders.
• Voogdijregister Het register waarin wordt vastgelegd wie het gezag over een kind heeft — en wie er voogd wordt als de ouders wegvallen.
• Voogdijtestament Een testament waarin je vooral één ding regelt: wie er voor je kinderen zorgt als jij er niet meer bent.

Lees verder over relatie & gezin

• Samen een huis kopen zonder te trouwen: wat je vooraf vastlegt Wie samen een huis koopt zonder te trouwen, krijgt van de wet bijna niets meegegeven. Wat er in de akte komt, wat er gebeurt als een van jullie overlijdt of als jullie uit elkaar gaan, en wat jullie daarom vooraf regelen.
• Huwelijkse voorwaarden: wanneer ze iets oplossen en wanneer niet Sinds 2018 wordt niet meer alles gemeenschappelijk. Wat huwelijkse voorwaarden dan nog toevoegen, waarom een verrekenbeding zo vaak misgaat en hoe je ze onderweg wijzigt.
• Voogdij regelen: wie zorgt voor je kinderen als je er niet meer bent? Wijs je zelf niemand aan, dan beslist de kantonrechter wie de voogd wordt. Aanwijzen kan zelf en gratis — of bij de notaris, samen met de rest.
• Notaris bij scheiding: wat moet er geregeld worden? Bij een scheiding met koopwoning is de notaris verplicht voor de akte van verdeling. Dit regelt de notaris — en dit kost het.

Andere onderwerpen

Wonen & hypotheek Pand & perceel Nalaten & erven Onderneming Stichting & vereniging Notaris & akte Geld & belasting Zorg & levenseinde Recht & procedure