Huwelijkse voorwaarden: wanneer ze iets oplossen en wanneer niet

Wie voor 2018 trouwde en niets regelde, kwam in een algehele gemeenschap van goederen: vrijwel alles werd gemeenschappelijk, ook het huis dat een van tweeën al had. Sinds 1 januari 2018 is dat anders. Trouwt u zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt een beperkte gemeenschap van goederen: u deelt wat u tijdens het huwelijk samen opbouwt, en wat u meebracht, erfde of geschonken kreeg blijft van uzelf.

Dat heeft één praktisch gevolg dat vaak wordt overgeslagen: er bestaan nu twee groepen getrouwde mensen naast elkaar. Bent u voor 2018 getrouwd, dan geldt voor u nog de oude regeling, ook al leest u dit in 2026. De vraag ‘wat is van ons samen?’ heeft dus twee verschillende antwoorden, en het antwoord hangt aan uw trouwdatum.

Wat de wet al voor u regelt

Bij een huwelijk vanaf 2018 zonder voorwaarden ontstaan er in feite drie vermogens: uw privévermogen, dat van uw partner, en het gemeenschappelijke. Wat er in de gemeenschap valt:

• Wat u tijdens het huwelijk verdient en daarvan opbouwt.
• Wat u al voor het huwelijk samen bezat.
• Schulden die tijdens het huwelijk zijn ontstaan.

En wat privé blijft: wat u meebracht, wat u erft en wat u geschonken krijgt. Bij een erfenis of schenking hoeft daarvoor sinds 2018 geen uitsluitingsclausule meer in het testament te staan — maar zo'n clausule doet nog steeds werk, bijvoorbeeld doordat hij ook regelt wat er gebeurt als het geld inmiddels in de gezamenlijke woning zit.

Waar de wettelijke regeling ophoudt

Drie situaties waarin de wet u zonder antwoord laat, en waarin huwelijkse voorwaarden dus wel iets toevoegen:

• Een onderneming. Hier gaat het niet alleen om de verdeling maar ook om aansprakelijkheid. Bij een eenmanszaak kan een schuldeiser van de zaak in beginsel bij het gemeenschappelijke vermogen, en dus bij de woning waarin u samen woont.
• Een ongelijke inbreng in de woning. Betaalt de een de helft van de aankoop uit eigen geld, dan is dat privé geld dat in een gezamenlijk huis verdwijnt. Zonder afspraak op papier is dat na twaalf jaar en twee verbouwingen niet meer te bewijzen, en dat is de discussie die bij een scheiding het hardst wordt.
• Het bewijs zelf. Wie stelt dat iets privé is, moet dat aantonen. Een lijst bij de huwelijkse voorwaarden van wat ieder meebracht, is jaren later goud waard — ook als er niets misgaat, bijvoorbeeld bij overlijden.

De vormen op een rij

Het onderste blok komt er in de praktijk het vaakst uit: alles privé, behalve het huis en de huishoudpot. Maar dat is geen standaardantwoord — het hangt af van wie wat meebrengt en wie welk risico draagt.

Het verrekenbeding dat niemand nakomt

Dit verdient een eigen waarschuwing, want het is het meest voorkomende probleem in oude huwelijkse voorwaarden. Een periodiek verrekenbeding verplicht u elk jaar af te rekenen wat er van het inkomen is overgespaard. Bijna niemand doet dat: er wordt geen jaarstaat gemaakt en er wordt niets overgemaakt.

Gaat het huwelijk daarna uit elkaar, dan staat er een afspraak op papier die twintig jaar niet is uitgevoerd. De wet biedt daarvoor een oplossing die kort gezegd neerkomt op verrekening van het vermogen dat er dán is, en die uitkomst kan ver af liggen van wat u destijds bedoelde. Twee wegen eruit: rekent u echt jaarlijks af en houdt u dat bij, of laat u de voorwaarden wijzigen naar een vorm die dat niet van u vraagt.

Wijzigen tijdens het huwelijk

Huwelijkse voorwaarden zijn geen eenmalige keuze. Ze kunnen tijdens het huwelijk worden gemaakt, gewijzigd en opgeheven, en daarvoor is sinds 2012 geen goedkeuring van de rechter meer nodig. Hoe het gaat:

• U gaat samen naar de notaris; de wijziging gaat bij notariële akte.
• De akte wordt ingeschreven in het huwelijksgoederenregister bij de rechtbank. Dat is openbaar, en het is nodig om de wijziging aan schuldeisers te kunnen tegenwerpen.
• Verandert er iets aan de eigendom van de woning, dan is er ook een levering nodig, met inschrijving bij het Kadaster en medewerking van uw geldverstrekker.
• Er kan een schenking in de wijziging zitten. Dat is een fiscale vraag; bespreek die vooraf.

Goede momenten om ze na te lopen: als u gaat ondernemen of stopt met ondernemen, als er een erfenis of een grote schenking binnenkomt, als een van tweeën minder gaat werken, en als u samen een woning koopt.

Trouwen, geregistreerd partnerschap of samenwonen

Voor een geregistreerd partnerschap geldt hetzelfde stelsel; partnerschapsvoorwaarden zijn het equivalent van huwelijkse voorwaarden. Woont u samen zonder een van beide, dan geldt er niets: er ontstaat geen gemeenschap, u erft niet van elkaar en er is geen alimentatie. Dan is een samenlevingscontract het instrument. Het verschil staat in samenlevingscontract of trouwen, en onze vragenlijst over samen wonen zet uw eigen situatie op een rij.

Wat u meeneemt naar het gesprek

• Een overzicht van wat ieder meebrengt: bezittingen, schulden, en bij een woning wie wat heeft betaald.
• Uw huidige huwelijkse voorwaarden, als u die al heeft, en uw trouwdatum — die bepaalt welk stelsel voor u geldt.
• Bij een onderneming: de rechtsvorm en de laatste jaarcijfers.
• De volledige afvinklijst staat op wat u meeneemt voor huwelijkse voorwaarden.
• Bekijk de dienstpagina huwelijkse voorwaarden of vraag gratis offertes aan.

Dit artikel is algemene informatie en geen advies over uw eigen huwelijk. Welk stelsel voor u geldt hangt af van uw trouwdatum en van de akte die u eventueel heeft laten maken; laat die door uw notaris lezen voordat u iets wijzigt.