Voogdij regelen: wie zorgt voor uw kinderen als u er niet meer bent?

Het is de vraag die ouders van jonge kinderen het meest bezighoudt en het langst uitstellen: wie zorgt er voor onze kinderen als wij er niet meer zijn? De wet heeft daar een antwoord op, maar dat antwoord is niet dat van u.

Zonder aanwijzing beslist de kantonrechter

Vallen beide ouders met gezag weg en is er niemand aangewezen, dan benoemt de kantonrechter een voogd. Dat gaat op verzoek van familie of van de gemeente. De rechter kijkt naar het belang van het kind en luistert naar wie zich meldt — maar hij weet niet wat u had gewild, en als familieleden er verschillend over denken, wordt het een procedure op een moment dat niemand daar iets bij te winnen heeft.

Twee manieren om zelf iemand aan te wijzen

De eerste is het gezagsregister. U kunt bij de rechtbank laten aantekenen wie u als voogd wilt. Dat kost niets. Dit is de snelste route, en voor wie alleen dít wil regelen ook de goedkoopste.

De tweede is een testament bij de notaris, met een voogdbenoeming erin. Dat kost geld en het levert meer op, omdat de notaris in dezelfde akte de vragen kan regelen die met de aanwijzing zelf niets te maken hebben maar er wel bij horen.

Zorg en geld zijn twee verschillende vragen

De voogd zorgt voor uw kind. Dat betekent niet automatisch dat u wilt dat diezelfde persoon ook de erfenis van uw kind beheert — een huis, een uitkering van een verzekering, spaargeld. Zonder regeling beheert de voogd dat vermogen, onder toezicht van de kantonrechter, en krijgt uw kind er op zijn achttiende volledig de beschikking over.

In een testament kunt u dat anders inrichten: een bewind over wat uw kind erft, met iemand anders als bewindvoerder, en tot een leeftijd die u zelf kiest — vaak 21, 23 of 25 jaar. Ook kunt u vastleggen waar het geld tussentijds wel aan besteed mag worden, bijvoorbeeld aan een studie of de kosten van het gezin waar uw kind opgroeit.

Waar u met de voogd zelf over hoort te praten

• Vraag het. Een voogd kan een benoeming weigeren. Aanwijzen zonder overleg levert precies de onduidelijkheid op die u wilde voorkomen.
• Wijs een tweede aan. Kan de eerste niet, dan is er iemand anders — en anders komt de rechter alsnog in beeld.
• Twee voogden samen kan. Bijvoorbeeld een broer en zijn partner. Bedenk wel wat er gebeurt als zij later uit elkaar gaan.
• Zeg wat u belangrijk vindt. Een school, een geloof, contact met de andere familie: dat is geen bindende afspraak, maar het helpt de voogd om te doen wat u had gewild.

Ouders die niet samen gezag hebben

Heeft de andere ouder ook gezag, dan komt uw kind bij overlijden vanzelf bij hem of haar terecht; een voogdbenoeming werkt dan niet. Heeft de andere ouder géén gezag, dan is uw aanwijzing juist belangrijk — maar hij kan de rechter wel vragen alsnog met het gezag te worden belast. De rechter weegt dan het belang van het kind. Bespreek deze situatie met de notaris: dit is het geval waarin de uitkomst het minst voorspelbaar is.

Wat u kunt doen

• Bespreek met de beoogde voogd of hij of zij het wil, en wijs een tweede aan.
• Wilt u alleen de aanwijzing? Regel die in het gezagsregister bij de rechtbank.
• Wilt u ook het beheer van de erfenis regelen — en dat is bij een eigen woning of een verzekering vrijwel altijd verstandig — dan hoort het in een testament. Vraag gratis offertes aan; veel kantoren bieden twee testamenten voor partners als pakket aan. Zie ook testament opstellen.

Dit artikel is algemene informatie en geen advies over uw eigen situatie. Bij gescheiden ouders of een ouder zonder gezag is de uitkomst sterk afhankelijk van de omstandigheden.