Oneigenlijk gebruik

Van oneigenlijk gebruik is sprake als iemand een regeling naar de letter volgt, maar voor iets waarvoor zij niet is gemaakt. Dat is niet hetzelfde als fraude: bij fraude wordt gelogen of vervalst, hier wordt er formeel niets verkeerd gedaan.

In het notariaat komt het vooral voor bij constructies. Een rechtsvorm die uitsluitend wordt gekozen om vermogen buiten beeld te houden, een turboliquidatie die wordt ingezet om schuldeisers te ontlopen, of een schenkingsregeling die wordt opgerekt tot iets wat de wetgever niet voor ogen had.

De notaris hoeft daar niet aan mee te werken. Zijn ministerieplicht verplicht hem tot dienstverlening, maar niet tot medewerking aan wat kennelijk in strijd is met de bedoeling van de wet of met de belangen van derden. Bij een vermoeden van witwassen geldt bovendien een meldingsplicht, en fiscaal kan de Belastingdienst een constructie langs het leerstuk van fraus legis leggen.