Vrijheid van vereniging

De Grondwet waarborgt het recht tot vereniging. Iedereen mag zich met anderen organiseren, zonder toestemming vooraf van de overheid. Daarom kan een vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid al ontstaan door de enkele afspraak om samen iets te doen — zonder notaris, zonder inschrijving.

Wie volledige rechtsbevoegdheid wil, gaat wel naar de notaris voor een oprichtingsakte met statuten. Dat is geen toestemming maar een keuze: het beschermt de bestuurders tegen persoonlijke aansprakelijkheid en maakt het mogelijk om als vereniging onroerend goed te bezitten.

De vrijheid kent grenzen aan de achterkant. Een rechtspersoon waarvan de werkzaamheid in strijd is met de openbare orde kan door de rechter worden verboden en ontbonden, op vordering van het Openbaar Ministerie. Dat gebeurt zelden en is met waarborgen omkleed — juist omdat het een grondrecht raakt.