Toerekening van schuld

Aansprakelijkheid vraagt om meer dan schade. Er moet ook een grond zijn om die schade aan iemand toe te rekenen: hij trof persoonlijk verwijt, of de wet legt het risico bij hem neer, ook zonder verwijt. Dat laatste geldt bijvoorbeeld voor de bezitter van een gebrekkige zaak of voor de werkgever bij fouten van zijn personeel.

Ontbreekt die toerekening, dan is er overmacht en blijft de schade waar zij valt. Omgekeerd kan iemand die wel zorgvuldig handelde toch aansprakelijk zijn, juist doordat de wet het risico bij hem legt.

Voor een bestuurder is de lat hoger gelegd: voor persoonlijke aansprakelijkheid is een ernstig verwijt nodig — zie onbehoorlijke taakvervulling. Ondernemen mag misgaan. Ook de notaris kan aansprakelijk zijn als hij zijn zorgplicht schendt, bijvoorbeeld door niet te waarschuwen voor een risico dat hij had moeten zien.