Wat is een tweetrapsmaking?

Een tweetrapsmaking is een bepaling die wordt opgenomen in een testament of in een schenkingsakte. De bepaling zorgt ervoor dat je twee keer iets bepaalt over je nalatenschap of schenking. Zonder tweetrapsmaking beschik je vaak maar één keer over je nalatenschap of schenking.

Een eenvoudig voorbeeld:

Mijn erfgenaam is Jan. Als Jan overlijdt moet wat Jan over heeft uit mijn nalatenschap naar Piet. Jan kan dat deel dus niet aan Bart nalaten.

Een rekenvoorbeeld

Jan krijgt van mij € 30.000,- als schenking. Bij het overlijden van Jan moet dit bedrag naar zijn dochter Jantien, die krijgt dan die € 30.000,-, tenzij Jan het heeft opgemaakt (verteerd).

Tweetrapsmaking – fidei commis betekenis

Een tweetrapsmaking heeft dezelfde betekenis als een fidei commis. De laatste is de Latijnse benaming. In testamenten is die benaming nog wel eens opgenomen, maar meestal wordt het woord tweetrapsmaking gebruikt.

Redenen voor het opnemen van een tweetrapsmaking:

1. Uit elkaar gaan
   Als jij en je ex-partner uit elkaar zijn gegaan en je hebt samen kinderen dan kan een tweetrapsmaking handig zijn. Je bepaalt dan dat je kinderen je erfgenamen zijn. Je neemt daarnaast een tweetrapsmaking op, waarin je bepaalt dat wat de kinderen erven niet bij je ex-partner terecht mag komen. De eerste erfgenaam van je kind is namelijk ook je ex-partner. Vaak wordt er bij bepaald dat als de kinderen zelf kinderen hebben (jouw kleinkinderen dus) die erfgenaam zijn. Als je kinderen nog geen kinderen hebben dan erft een broer/zus dat gedeelte erbij.
2. Geld moeten binnen de familie blijven
   Als je wilt dat je geld binnen de familie blijft kan een tweetrapsmaking ook nuttig zijn. Je bepaalt dan dat een kind je erfgenaam is en dat bij het overlijden van het kind het geld naar jouw kleinkinderen moet. Als het kind getrouwd is geldt anders in principe de wettelijke verdeling en blijft alles bij de langstlevende partner (je schoonzoon/dochter). Jij bepaalt dan dat dit niet gebeurt: het deel vererft direct al door naar de volgende generatie. Let wel op: lees hierna over de nadelen van deze constructie. Wat hiervoor staat over een erfenis kan ook bij een schenking worden bepaald.
3. Uitstel van erfbelasting
   Dit is de reden waarom er rond 2010 veel tweetrapstestamenten zijn gemaakt, en het is ook de reden die het vaakst verkeerd is begrepen. Wat de bepaling doet, is de erfbelasting van de kinderen uitstellen: zij erven bij het eerste overlijden niets, dus er valt op dat moment niets af te rekenen. Bij een nalatenschap die vooral uit een huis bestaat kan dat prettig zijn, want er is dan geen geld om de aanslag van te betalen. Het is echter geen besparing. De redenering dat de kinderen zo twee keer een vrijstelling benutten, vergelijkt met de verkeerde situatie: ook zonder tweetrapsmaking erven zij al bij het eerste overlijden (hun vordering op de langstlevende) en gebruiken zij hun vrijstelling dan al. Over beide overlijdens samen valt de rekening bij een tweetrapsmaking juist vaak hoger uit. Zie het Radar-testament: waarom een oude tweetrapsmaking een herziening verdient.

Let op hoe de vergelijking zonder tweetrapsmaking werkelijk loopt. Bij de wettelijke verdeling krijgt de langstlevende ook alles, maar krijgen de kinderen meteen een vordering op hem die pas bij het tweede overlijden opeisbaar is. Zij erven dus al bij het eerste overlijden, alleen kunnen zij er nog niet over beschikken.

Nadelen tweetrapsmaking

1. Veel mensen vinden de tweetrapsmaking complex. Hoe werkt het precies? Hoeveel mag je opmaken (verteren)? Over welk deel moeten erfbelasting betaald worden?
2. Een ander nadeel is dat de erfgenaam niet vrij over het vermogen kan beschikken. Een voorbeeld: Je laat je dochter € 100.000 na. Wat doet zij met het geld? Waarschijnlijk gaat zij aflossen op de geldlening in de woning (hypotheek aflossen). Als zij dan echter bij haar overlijden niet aan haar partner, maar het geld direct aan haar kinderen moet geven, kan dit tot problemen leiden. Die € 100.000 is dan namelijk niet contant aanwezig!
3. Een derde nadeel is dat een niet goed opgestelde tweetrapsmaking fiscaal juist niet voordelig, maar nadelig is. Het is heel belangrijk dat de bepaling in de schenkingsakte of in het testament goed is opgesteld.

Notaris

Bovenstaande is een globale uitleg. Staat er een tweetrapsmaking in uw eigen testament en is dat van rond 2010, lees dan waarom zo een bepaling een herziening verdient — met daarin ook de gevallen waarin zij nog steeds precies op haar plaats is. Wilt u het laten nakijken, vraag dan gratis offertes aan.