Direct naar inhoud
eengoedenotaris.nl
Nalaten & erven

Een testament als je geen kinderen hebt: wie erft er anders?

8 min leestijd Redactie EenGoedeNotaris

Heb je geen kinderen, dan erft volgens de wet je echtgenoot of geregistreerd partner alles; is die er niet, dan gaat de erfenis naar je ouders, broers en zussen, en verder naar de familie daarachter. Samenwoners erven niets. Omdat alleen kinderen een legitieme portie hebben, mag je met een testament vrijwel alles anders regelen — maar wie je kiest, bepaalt hoeveel erfbelasting er wordt betaald. Dit artikel legt uit wat de wet doet, waar je vrij in bent, wat een goed doel als erfgenaam betekent en waarom de executeur in jouw geval extra telt.

Wie geen kinderen heeft, denkt vaak dat een testament niet zo nodig is: er is toch niemand die er recht op heeft? Het omgekeerde is waar. De wet heeft voor jouw situatie een regeling die je waarschijnlijk niet zou hebben gekozen, en je hebt juist zonder kinderen veel ruimte om het anders te doen.

Voor je eigen familie kun je nagaan wie er volgens de wet erft met wie erft er volgens de wet; de uitleg staat in geen testament: dit bepaalt de wet.

Met een partner, zonder kinderen

  • Getrouwd of geregistreerd partner: je partner erft alles. Bij het overlijden van je partner gaat alles naar diens familie, ook wat van jou kwam — tenzij je dat anders regelt, bijvoorbeeld met een tweetrapsmaking naar je eigen familie.
  • Samenwonend: je partner erft niets, ook niet na tientallen jaren samen. Alles gaat naar je familie, en je partner kan met een half huis en je broers en zussen als mede-eigenaar achterblijven. Hier is een testament geen keuze maar een noodzaak; zie ook samen een huis kopen zonder te trouwen.

Alleenstaand: ouders, broers en zussen

Heb je geen partner en geen kinderen, dan wijst de wet je familie aan in groepen: het parentele stelsel.

  1. Je ouders, broers en zussen. Elke ouder krijgt ten minste een vierde. Is een broer of zus overleden, dan komen diens kinderen in de plaats.
  2. Is daar niemand meer: je grootouders en hun nakomelingen, zoals ooms, tantes, neven en nichten.
  3. Daarna je overgrootouders en hun nakomelingen.

Familie verder dan de zesde graad erft niet. Is er dan niemand, dan vervalt de erfenis aan de Staat. Dat gebeurt vaker dan mensen denken.

Je vrijheid is groot

Alleen kinderen hebben recht op een legitieme portie. Ouders, broers en zussen niet. Zonder kinderen kun je in je testament dus vrijwel iedereen aanwijzen: een partner, een vriend, een petekind, een neef die altijd langskwam, een goed doel. Je kunt erfgenamen benoemen die samen de erfenis krijgen, en daarnaast legaten geven: een vast bedrag of een bepaald voorwerp aan iemand.

Die vrijheid is ook een opdracht. Wie de gevolgen niet doordenkt, laat soms meer aan de Belastingdienst na dan aan de mensen die hij in gedachten had.

De erfbelasting: wie je kiest, bepaalt wat er overblijft

De erfbelasting hangt af van de relatie tussen jou en wie erft:

  • Een partner heeft een grote vrijstelling, en de samenwonende partner alleen onder voorwaarden, waaronder een notarieel samenlevingscontract met een wederzijdse zorgverplichting.
  • Ouders hebben een eigen vrijstelling.
  • Broers, zussen, neven, nichten en vrienden hebben alleen een kleine vrijstelling en betalen het hoogste tarief.
  • Een goed doel met een ANBI-status betaalt niets.

Wil je dat iemand een bedrag netto krijgt, dan kun je een legaat vrij van recht maken: de belasting komt dan ten laste van de erfenis. Dat kost per saldo iets meer belasting, omdat het betalen van die belasting zelf ook als verkrijging telt. De bedragen staan in erfbelasting en schenkbelasting in 2026.

Een goed doel als erfgenaam

Een instelling met een ANBI-status betaalt geen erfbelasting, dus wat je nalaat komt volledig bij het doel terecht. Controleer de status in het ANBI-register, en noem de instelling in je testament met haar volledige naam en vestigingsplaats. Je kunt een goed doel als erfgenaam benoemen, of het een legaat geven. Een combinatie komt ook voor: het goede doel erft, en betaalt als erfgenaam de belasting over legaten vrij van recht aan familie of vrienden.

Bedenk wel dat een goed doel als erfgenaam ook in de afwikkeling meepraat. Daarom is de keuze van de executeur hier extra belangrijk.

Wie het regelt: de executeur

Zijn er veel erfgenamen, of zitten er een goed doel en verre familie tussen, dan is er zonder executeur niemand die vanzelf de regie neemt. Alle erfgenamen moeten dan samen beslissen en samen tekenen. Een executeur die je zelf kiest, regelt de uitvaart, de bank, de woning en de aangiften namens hen. Dat kan een vriend of familielid zijn, of een professional; wat een executeur doet en wat hij mag rekenen, staat in executeur benoemen. Wat er na een overlijden allemaal moet gebeuren, lees je in een erfenis afwikkelen: de stappen.

Ook vóór je overlijden

Zonder kinderen is er ook niemand die vanzelf in beeld komt als je je zaken niet meer zelf kunt regelen. Een levenstestament wijst iemand aan die dat dan voor jou doet, en dat is in jouw situatie minstens zo belangrijk als het testament. Denk daarnaast aan:

  • Je uitvaartwensen, in een codicil of bij de executeur.
  • Een huisdier: met een huisdiertestament leg je vast wie het verzorgt, eventueel met een bedrag voor de kosten.
  • Je digitale zaken: wie toegang krijgt tot je accounts, en wat ermee moet gebeuren.

Wat je meeneemt naar het gesprek

Dit artikel is algemene informatie en geen advies over je eigen situatie. Hoeveel erfbelasting een keuze kost, hangt af van de bedragen en de verhoudingen; laat dat doorrekenen door de notaris voordat je je testament laat opstellen.

Veelgestelde vragen

Wie erft er als ik geen kinderen en geen partner heb?

Volgens de wet eerst je ouders, broers en zussen, waarbij elke ouder ten minste een vierde krijgt. Is een broer of zus overleden, dan komen diens kinderen in de plaats. Leven ook die niet meer, dan gaat de erfenis naar de familie van je grootouders en daarna van je overgrootouders. Na de zesde graad houdt het op; is er dan niemand, dan vervalt de erfenis aan de Staat.

Mag ik mijn familie onterven als ik geen kinderen heb?

Ja. Alleen kinderen hebben recht op een legitieme portie. Ouders, broers, zussen, neven en nichten hebben geen wettelijk minimum, dus je kunt hen in je testament volledig passeren. Een echtgenoot heeft geen legitieme portie, maar wel bepaalde wettelijke rechten, zoals het recht om nog een tijd in de woning te blijven.

Betaalt een goed doel erfbelasting?

Een instelling met een ANBI-status betaalt geen erfbelasting over wat ze van jou erft. Controleer in het ANBI-register van de Belastingdienst of de instelling die status heeft. Een vereniging of stichting zonder ANBI-status betaalt wel erfbelasting.

Wat betekent vrij van recht?

Dat de erfbelasting over een legaat niet door de ontvanger wordt betaald, maar door de erfgenamen uit de erfenis. De ontvanger krijgt dan het hele bedrag. Omdat het betalen van die belasting zelf ook als een verkrijging telt, kost een legaat vrij van recht per saldo iets meer belasting.

Heb ik een executeur nodig?

Het is niet verplicht, maar zonder kinderen vaak verstandig. Erven er veel familieleden of een goed doel, dan is er zonder executeur niemand die vanzelf de regie neemt, en moeten alle erfgenamen samen tekenen. Een executeur die je zelf kiest, regelt de afwikkeling namens hen. Dat kan een familielid of vriend zijn, of een professional.

Benieuwd wat het in jouw geval kost?

Vraag gratis en vrijblijvend offertes aan bij notariskantoren in jouw regio. Dan weet je het precies, in plaats van ongeveer.

  • 100% gratis
  • Vrijblijvend
  • Reactie binnen enkele werkdagen
Gratis offertes aanvragen
Leg je situatie voor aan een notaris