Schenken of nalaten aan je kleinkinderen: wat je moet weten

Veel grootouders willen iets doen voor hun kleinkinderen: een studie, een eerste huis, of gewoon een spaarpot voor later. Dat kan door nu te schenken of door ze iets na te laten in je testament. Fiscaal en juridisch werkt dat anders dan bij je eigen kinderen, en wie dat niet weet, betaalt meer dan nodig of geeft geld aan een kleinkind dat er niet zelf over beslist.

Hoe schenken aan je kinderen werkt, staat in schenken aan je kinderen: valkuilen en tips. Dit artikel gaat over de generatie daarna.

Waarom een generatie overslaan

Laat je alles na aan je kinderen, en laten zij het later weer na aan hun kinderen, dan wordt hetzelfde vermogen twee keer belast. Wat je rechtstreeks aan je kleinkinderen geeft, slaat die tweede ronde over. Daarnaast heeft ieder kleinkind een eigen vrijstelling, zodat een bedrag verdeeld over meer mensen minder belasting oplevert dan hetzelfde bedrag bij één persoon. Het hoort bij estate planning: je vermogen overdragen op de manier die bij je familie past.

De belasting: een andere vrijstelling, een hoger tarief

• Bij een schenking hebben kleinkinderen alleen de algemene vrijstelling die voor iedereen geldt. Die is lager dan de vrijstelling voor kinderen, en de eenmalig verhoogde vrijstelling — bijvoorbeeld voor een studie — geldt alleen voor kinderen.
• Bij een erfenis hebben kleinkinderen een eigen vrijstelling.
• Het tarief over wat boven de vrijstelling uitkomt, is voor kleinkinderen hoger dan voor kinderen. Dat haalt een deel van het voordeel van het overslaan van een generatie weer weg, en daarom is het rekenwerk.

De bedragen en tarieven van dit jaar staan in erfbelasting en schenkbelasting in 2026. Let ook op dit: schenkingen in het laatste half jaar voor je overlijden worden voor de erfbelasting behandeld alsof ze tot de erfenis behoren.

Schenken bij leven

Een schenking in geld kan zonder notaris: je maakt het bedrag over, en blijft het boven de vrijstelling, dan doet het kleinkind aangifte. Een notaris komt in beeld als je voorwaarden aan de schenking wilt verbinden, of als je op papier schenkt: dan blijft het geld bij jou en krijgt je kleinkind een vordering die pas later opeisbaar wordt. Een schenking op papier moet bij notariële akte.

Voorwaarden die bij kleinkinderen vaak worden gebruikt:

• Een uitsluitingsclausule, zodat het geld niet in een latere huwelijksgemeenschap valt. Zie alles over de uitsluitingsclausule.
• Een bewind, zodat iemand anders dan het kleinkind of zijn ouders het geld beheert tot een leeftijd die je kiest.
• Een bestemming, bijvoorbeeld een studie of de aankoop van een eigen woning.

Een kleinkindlegaat in je testament

Wil je nu nog niets weggeven, dan kun je je kleinkinderen in je testament een bedrag of een goed nalaten: een kleinkindlegaat. Je kinderen blijven dan erfgenaam, en de kleinkinderen krijgen het legaat daarnaast. Een paar keuzes die je daarbij maakt:

• Per kleinkind of per tak? Krijgt ieder kleinkind hetzelfde bedrag, dan krijgt het gezin met vier kinderen meer dan het gezin met één. Wil je de takken van de familie gelijk behandelen, dan verdeel je per kind van jou.
• Ook latere kleinkinderen? Formuleer het zo dat kleinkinderen die na het maken van het testament worden geboren, ook meetellen.
• Wie betaalt de belasting? Met een legaat vrij van recht komt de erfbelasting ten laste van de erfenis en krijgt het kleinkind het hele bedrag. Dat kost per saldo wel iets meer belasting.
• Wanneer opeisbaar? Ben je getrouwd, dan kun je bepalen dat het legaat pas wordt uitbetaald als ook je partner is overleden.

Als het kleinkind nog minderjarig is

Wat een minderjarig kleinkind krijgt, wordt beheerd door zijn ouders. Zij mogen bovendien de opbrengsten gebruiken: het ouderlijk vruchtgenot. En op zijn achttiende kan het kleinkind er zelf vrij over beschikken. Voor veel grootouders is dat niet de bedoeling.

In de schenkingsakte of het testament kun je het anders regelen. Je kunt een bewindvoerder aanwijzen die het geld beheert, bepalen dat het bewind doorloopt tot een leeftijd die je passend vindt, en de ouders het vruchtgenot ontzeggen. Dat vraagt geen wantrouwen jegens de ouders; het voorkomt vooral dat het geld bij een scheiding of schulden van de ouders in de verkeerde pot belandt.

Je kinderen tellen ook mee

Je kinderen hebben recht op hun legitieme portie. Bij de berekening daarvan kunnen schenkingen die je in de laatste jaren voor je overlijden hebt gedaan, meetellen — ook schenkingen aan kleinkinderen. Geef je veel aan de kleinkinderen van één kind, dan kunnen de andere kinderen daar later een beroep op doen. Zie onterven, verwerpen en de legitieme portie.

Belangrijker dan de juridische kant is de familiekant. Bespreek het met je kinderen voordat je het regelt. De familiescan laat zien waar in je familie de gevoelige punten liggen.

Wat je meeneemt naar het gesprek

• Een overzicht van je kinderen en kleinkinderen, met geboortedata.
• Wat je wilt geven, nu of later, en waarvoor.
• Eerdere schenkingen aan kinderen of kleinkinderen.
• Je huidige testament, als je dat hebt.
• Wat een schenkingsakte kost, zie je in de rekenhulp en op de tarievenpagina; de afvinklijst staat op wat je meeneemt voor een schenking.
• Bekijk de dienstpagina schenken of vraag gratis offertes aan. Gaat het om een legaat, dan is het een testament.

Dit artikel is algemene informatie en geen fiscaal advies. Of schenken of nalaten aan kleinkinderen in jouw geval voordeel oplevert, hangt af van de bedragen, het aantal kleinkinderen en de rest van je vermogen; laat het doorrekenen door een notaris of belastingadviseur.