Hoe de notaris vaststelt wie u bent, en wat de digitale wallet daaraan verandert

Op 8 september 2026 stuurden vier brancheorganisaties — de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie, de Nederlandse Vereniging van Banken, de Betaalvereniging en het Verbond van Verzekeraars — een gezamenlijke oproep aan de politiek: betrek de partijen die elke dag identiteiten controleren bij de invoering van de digitale identiteitswallet. Op zichzelf is dat een lobbybericht. Maar eronder zit een vraag die iedereen aangaat die ooit iets bij een notaris tekent: hoe weet een notaris eigenlijk zeker dat u bent wie u zegt?

Dat is namelijk geen formaliteit aan de balie. Het is een van de dingen waarop een notaris persoonlijk kan worden aangesproken, en de manier waarop het gebeurt staat op het punt te veranderen.

Hoe het nu gaat

U neemt een geldig identiteitsbewijs mee — een paspoort, een identiteitskaart of een rijbewijs. Dat document gaat niet alleen langs een paar ogen, maar door een documentscanner. Die leest de machineleesbare strook en de echtheidskenmerken uit, en er wordt nagegaan of het document als gestolen of vermist bekendstaat.

Dat is sinds 1 oktober 2021 verplicht. In de beroeps- en gedragsregels van het notariaat is toen een bepaling opgenomen die zegt dat de notaris bij de eerste identificatie voor een akte het overgelegde document moet controleren op diefstal en vermissing, op geldigheid en op echtheid — en dat hij daarvoor de aangewezen apparatuur moet gebruiken. Kijken volstaat dus niet.

Twee dingen die daarbij horen en die veel mensen niet weten:

• Uw documentgegevens staan niet meer in de akte. Sinds 1 januari 2023 worden ze daar niet meer in opgenomen. De notaris legt de controle wel vast in zijn eigen dossier — hij moet kunnen laten zien dat hij het gedaan heeft.
• Een verlopen document telt niet. Ook niet als de foto onmiskenbaar u is. Dit is de meest alledaagse reden dat een passeerafspraak niet doorgaat, en de goedkoopste om te voorkomen: kijk nu even naar de datum.

Waarom de notaris hier verder gaat dan uw bank

Elke bank identificeert zijn klanten, en ook daar geldt de Wwft — de wet tegen witwassen en terrorismefinanciering, waar de notaris net zo goed onder valt. Toch is de controle bij de notaris strenger, en dat komt door wat er onder dat document gebeurt.

Een notariële akte levert dwingend bewijs op van wat erin staat. Bij een leveringsakte verandert hij bovendien wie de eigenaar van een woning is, en die wijziging gaat het Kadaster in. Tekent de verkeerde persoon — met een goed vervalst paspoort en een woning die niet van hem is — dan is er iets overgedragen dat achteraf nauwelijks terug te draaien is, en zit er een koper aan vast die te goeder trouw was. Dat is precies het scenario waar de scannerplicht voor bedoeld is.

Wat een digitale wallet is, en wanneer hij er is

De Europese digitale identiteitswallet komt uit de herziene eIDAS-verordening. Het is, kort gezegd, een app waarin officiële gegevens over uzelf zitten en waarmee u zich digitaal kunt identificeren. In plaats van een kopie van uw paspoort af te geven, deelt u alleen het gegeven dat nodig is, en kan de ontvanger controleren dat het klopt.

Elke EU-lidstaat moet er eind december 2026 minstens één aanbieden. Dat is over een paar maanden. De verplichting voor gereguleerde private partijen om zo'n wallet ook te accepteren, volgt daarna.

In het notariaat is dit geen sprong in het diepe, want er wordt al mee gewerkt. Sinds 1 januari 2024 kunt u een bv online oprichten: de akte wordt digitaal getekend via een beveiligde audio-videoverbinding met de notaris, en uw identiteit wordt vastgesteld met een elektronisch identificatiemiddel van het hoogste betrouwbaarheidsniveau — hetzelfde niveau dat de wallet moet halen. De wallet maakt dat middel breder beschikbaar; hij bedenkt de constructie niet.

Wat de brancheorganisaties eigenlijk vragen

De oproep van 8 september komt erop neer dat een wallet die niemand gebruikt, niets oplost. De vier organisaties vragen de overheid om drie dingen: laat de wallet aansluiten op processen die er al zijn, zorg dat hij de administratieve last verláagt in plaats van er een stap bij te doen, en gebruik de kennis van de sectoren die al jaren fraude en identiteitsmisbruik afvangen.

Dat is niet vanzelfsprekend. Bij eerdere digitale voorzieningen ontstond nogal eens het omgekeerde: een extra kanaal náast de bestaande, waardoor er twee manieren van controleren waren en de zwakste bepaalde hoe veilig het geheel was. Voor een notariskantoor betekent dat concreet dat een wallet de scanner voorlopig niet vervangt — zolang niet iedereen er een heeft, blijft het pasje aan de balie ook bestaan.

Wat er voor u niet verandert

• De notaris blijft vaststellen wie u bent. Alleen het gereedschap verandert.
• Hij blijft met u praten. De identiteitscontrole is één van zijn taken; uitleggen wat u tekent en toetsen of u het begrijpt en het uit vrije wil doet, is de andere. Een wallet doet daar niets aan.
• U komt voor de meeste akten nog steeds langs, zelf of via een gemachtigde. Het digitaal passeren geldt niet voor alles.
• Uw gegevens blijven onder het beroepsgeheim vallen, en uw documentnummer staat nog steeds niet in de akte.

Wat u hiermee doet

• Controleer de geldigheid van uw identiteitsbewijs zodra er een passeerdatum in zicht komt, niet in de week ervoor.
• Neem het origineel mee, en zorg dat iedereen die tekent er één bij zich heeft — ook uw partner, ook als u samen komt.
• Kunt u er niet bij zijn? Meld dat vroeg. Een volmacht moet worden opgesteld en soms zelf ook bij een notaris worden getekend, en dat kost dagen, geen uren.
• Richt u een bv op en wilt u dat online doen? Vraag ernaar bij het maken van de afspraak; niet elk kantoor biedt het aan. Vraag gratis offertes aan en leg de vraag meteen voor.
• Wilt u weten wat u verder moet meenemen? Onze voorbereidingslijsten zetten het per akte op een rij.

Bronnen: KNB, ‘Betrek financiële sector bij invoering digitale wallets’ (knb.nl, 8 september 2026); artikel 19a van de Verordening beroeps- en gedragsregels 2011, in werking getreden op 1 oktober 2021; Verordening (EU) 2024/1183 tot wijziging van de eIDAS-verordening; Wet online oprichting besloten vennootschappen, in werking getreden op 1 januari 2024. Geraadpleegd op 8 september 2026. Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies over uw eigen situatie.