Uw bedrijf overdragen aan uw kind: wat komt daar notarieel bij kijken?

Uw kind gaat de zaak overnemen. Dat is zelden één beslissing en bijna nooit één akte: in de praktijk is het een traject van jaren, waarin de notaris pas aan het eind komt — maar waarin de keuzes die hij moet vastleggen aan het begin worden gemaakt.

De akte is het slotstuk

Aandelen in een bv gaan alleen over bij notariële akte. Dat is de aandelenoverdracht: de notaris stelt vast wie de aandelen houdt, of de statuten en een eventuele aandeelhoudersovereenkomst de overdracht toestaan, en werkt het aandeelhoudersregister bij. Heeft u een eenmanszaak, dan is er geen akte voor de onderneming zelf nodig — maar zit er een bedrijfspand bij, dan komt de notaris daar wél voor in beeld.

Eerst de waarde, dan de fiscus

Wat is het bedrijf waard? Dat is geen notarisvraag maar de vraag die alles bepaalt: draagt u over voor die waarde, voor minder, of schenkt u de aandelen? Draagt u over voor minder dan de waarde, dan is het verschil fiscaal een schenking.

Voor bedrijfsopvolging bestaan fiscale regelingen die de overdracht een stuk lichter kunnen maken, met voorwaarden over hoe lang uw kind de onderneming moet voortzetten en hoe lang u haar zelf gehad heeft. Die voorwaarden veranderen regelmatig en de uitwerking hangt van uw situatie af: dit is werk voor uw accountant of fiscalist, en dat gesprek hoort vóór het gesprek met de notaris.

Overdragen hoeft niet in één keer

Veel overdrachten gaan in stappen. Uw kind koopt eerst een deel van de aandelen, of u schenkt jaarlijks een stuk. Zolang u samen aandeelhouder bent, is het verstandig vast te leggen wat er gebeurt bij ziekte, overlijden of onenigheid — en wie beslist zolang u nog meedoet.

Wilt u de waarde overdragen maar de zeggenschap voorlopig houden, of komt het bedrijf bij één kind terecht terwijl meerdere kinderen meedelen in de opbrengst, dan is certificering van aandelen het instrument daarvoor: een stichting houdt de aandelen en geeft certificaten uit, waarmee het stemrecht en het economische belang uit elkaar gaan.

De kinderen die het bedrijf niet krijgen

Dit is het onderdeel dat het vaakst wordt overgeslagen en het vaakst tot problemen leidt. Krijgt één kind het bedrijf, dan is de vraag wat de anderen krijgen — en of zij dat als eerlijk ervaren. Een onderneming is bovendien moeilijk te verdelen: bij uw overlijden kan zij het grootste bestanddeel van de nalatenschap zijn, terwijl er nauwelijks geld is om anderen mee uit te kopen.

Praat er daarom over terwijl u er nog bent, en stem uw testament af op de overdracht. De familiescan laat zien welke factoren in uw situatie de kans op gedoe vergroten en wat daaraan te doen is.

En als u morgen wegvalt

Zolang de overdracht loopt, bent u vaak nog de enige bestuurder. Bij een directeur-grootaandeelhouder die wegvalt, kan er niemand een nieuwe bestuurder benoemen: dat doet de algemene vergadering, en dat bent u zelf. Een levenstestament met een ondernemersvolmacht vangt dat op. De ondernemersscan laat in een paar minuten zien wat er in uw geval nog ontbreekt.

Wat u eerst uitzoekt

• Wil uw kind het echt, en kan het? Zeg dit hardop, met de andere kinderen erbij.
• Wat is het bedrijf waard, en wie stelt dat vast?
• Welke fiscale route past, en welke voorwaarden horen daarbij? (accountant of fiscalist)
• Wordt het een verkoop, een schenking of een combinatie — en hoe wordt het betaald?
• Wie heeft de zeggenschap tijdens en na de overdracht?
• Wat krijgen de andere kinderen, en staat dat in uw testament?

Staat het plan, dan is de akte een afgebakend stuk werk. Vraag gratis offertes aan en vergelijk kantoren die ervaring hebben met bedrijfsopvolging.

Dit artikel is algemene informatie en geen fiscaal of juridisch advies. De fiscale regelingen rond bedrijfsopvolging kennen voorwaarden die per situatie verschillen en die regelmatig wijzigen.